Fridrih Engels – filozof, sociolog, revolucionar

Fridrih Engels (nem. Friedrich Engels; Barmen, 28. novembar 1820 — London, 5. avgust 1895) njemački sociolog, filozof i revolucionar. Engels je sa Karlom Marksom napisao Komunistički manifest. Nakon Marksove smrti, Engels je uređivao drugu i treću knjigu Kapitala.


Biografija

Engels je rođen 28. novembra 1820. u mjestu Barmen (zapadno od Kelna). Porijeklom je bio iz izrazito religiozne (pa je tako i odgojen) i bogate trgovačke porodice. Gimnaziju je završio u rodnom mjestu, nakon čega je otišao u Bremen 1838. godine, gdje se posvetio trgovini. Humanističke i slobodarske ideje u Njemačkoj krče put i ostavljaju dubok trag na njemu. Engels je tada štampao prve pjesme, feljtone i kritičke prikaze o raznim njemačkim piscima u hamburškom časopisu Telegraf koje objavljuje pod pseudonimom Fridrih Osvald.

Na njega naročito djeluje Štrausovo djelo Život Isusov. U jesen 1841. Engels je otišao u Berlin na odsluženje vojnog roka, gdje se upoznaje s mladohegelijancima i postaje njihov oduševljeni pristalica. Krajem 1842. upoznaje se sa komunizmom. Ka komunizmu će se usmjeriti u Engleskoj gdje je radio (zahvaljujući očevim vezama) u preduzeću Erment i Engels. Na putu za Mančester, Engels je posjetio kancelariju Rajnskih novina i prvi put sreo Karla Marksa, a trajno prijateljstvo su uspostavili kasnije u Parizu, 28. avgusta 1844. u poznatom Režans kafeu, koje je u tom vremenu takođe bilo veliko sastajalište prominentnijih ljubitelja šaha.

Tokom boravka u Mančesteru, Engels je zapazio teške uslove rada britanskih radnika. Ova zapažanja, uz iskustvo koje je imao radeći u očevoj firmi, su činila osnovu za njegovu prvu knjigu Položaj radničke klase u Engleskoj 1844. Dok je pisao knjigu, Engels je nastavio svoje angažovanje u novinarstvu i politici. Posjetio je neke članove engleskog radničkog i čartističkog pokreta i pisao za nekoliko novina, uključujući Northern Star, New Moral World Roberta Ovena i Democratic Review.

Nakon boravka u Engleskoj, Engels je 1844. odlučio da se vrati u Njemačku. Dok je putovao za Njemačku, zaustavio se u Parizu da bi sreo Karla Marksa, sa kim se ranije dopisivao. Engels je na kraju ostao u Parizu da bi pomogao Marksu da napiše Svetu porodicu, koja je bila napad na Mlade Hegelovce i braću Bauer. Engelsov najraniji doprinos Marksovom radu je bilo pisanje za novine Deutsch-französische Jahrbücher, koje su uređivali Mark i Arnold Ruž.

U razdoblju od 1845. do 1849. godine Engels se najviše zadržava u Briselu (kuda je Marks morao emigrirati iz Pariza) i Parizu te s Marksom osniva komunističke dopisničke komitete i agitira među radnicima šireći socijalističke ideje.

Kapital

Nakon izbijanja revolucije u Nemačkoj (1848) Engels se vraća u domovinu, gdje zajedno sa Karlom Marksom stoji na krajnje lijevom krilu revolucionarnih snaga i učestvuje u osnivanju lista Nove Rajnske novine. U njemu iznosi niz uvredljivih opaski na račun raznih slovenskih naroda (koje smatra kontrarevolucionarnim), predviđa njihov nestanak i to predstavlja kao „korak naprIJed“. Gušenjem revolucije, kao i prestankom izlaženja Novih Rajnskih novina 19. maja 1849. Engels se pridružuje ustanku u Falačkoj i kao ađutant Vilihovskog dobrovoljačkog odreda, nakon sloma ustanka i revolucije, emigrira u Švajcarsku, a odatle u London. Posle propasti revolucije dolazi do sukoba u njemačkom komunističkom pokretu u kojem Engels i Marks izvlače deblji kraj. Marks se odlučio završiti ekonomske studije, a Engels je ponovo počeo raditi u preduzeću svog oca u Mančesteru i materijalno pomagati Marksa kako bi ovaj mogao završiti svoju knjigu Kapital.

Kako je Marks početkom 1850-ih još uvijek slabo vladao engleskim jezikom, Engels je za njega pisao članke za časopis New York Tribune, a kasnije (1857—1858) pomaže mu i u saradnji sa jednom američkom enciklopedijom. Engels je boravak u Mančesteru iskoristio i za učenje prirodnih i društvenih nauka. Krajem 1870. godine Engels se definitivno preselio u London i odmah se uključio u rad Internacionale (čiji je jedan od osnivača) i postao član njenog Generalnog savjeta. U okviru Internacionale bio je oštar kritičar anarhiste Bakunjina i tražio je da se on isključi iz te organizacije. Nakon Marksove smrti 1883. godine Engels je intenzivno radio na izdanju druge i treće knjige Kapitala. Drugu knjigu je završio 1884, a treću 1894. godine. Preminuo je 5. avgusta 1895. godine u Londonu.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *