Građanin Kejn

Građanin Kejn je film iz 1941. snimljen u produkciji RKO Radio Pikčers. Smatra se filmskim prvijencem tada 26-godišnjeg Orsona Velsa, iako je Vels prije toga režirao dva kratka filma. To je priča o Čarlsu Fosteru Kejnu (Charles Foster Kane), novinskom magnatu čija se borba za moći odražava na sve u njegovoj okolini. Priča prati nastojanja jednog novinara da otkrije na šta je Kejn mislio kada je na samrti rekao „pupoljak“. Tako istražujući, novinar saznaje detalje o životu jednog ekstremno bogatog i moćnog i isto toliko nesrećnog čoveka.

Film je sniman u periodu od 29. juna do 23. oktobra 1940., a premijerno je prikazan 1. maja 1941.

Priču o Kejnu filmska kritika shvatila je kao aluziju i napad na tadašnjeg novinskog magnata Vilijama Randolfa Hersta (William Randolph Hearst). Po Holivudu se čak pričalo i da je ključna riječ celog filma, „pupoljak”, zapravo sprdnja sa tim kako je Herst nazivao klitoris svoje ljubavnice Marion Dejvis (Marion Davies).

Kada je Herst saznao za film, ponudio je kompaniji RKO 800 hiljada dolara da spali negativ i sve kopije (budžet filma bio je oko 680.000 dolara). Iako je uvriježeno mišljenje da je Herst pobjesnio zbog aluzija na sebe, po jednoj drugoj teoriji, on je više bio bijesan zbog aluzija na njegovu ljubavnicu Marion (u filmu je to bio lik netalentovane pjevačice Suzan Aleksander od koje je Kejn htio da napravi čuvenu opersku divu).

Marion Dejvis je, zapravo, bila glumica trećerazrednih komedija koju je Herst „gurao“ u ozbiljne uloge u skupim filmovima kojima ona nije bila dorasla. Herst je, međutim, bio moćan medijski tajkun; pošto je RKO odbio njegovu ponudu, on je svim svojim novinama i radio-stanicama zabranio bilo kakvo pominjanje filma, što je rezultiralo finansijskim debaklom filma.

Dugoročno, pak, Herst je sebi nanio najveću štetu — iako on nije jedini koji je poslužio Velsu kao uzor za građenje lika Kejna, zahvaljujući agresivnoj kampanji protiv filma, nemoguće je govoriti o Građaninu Kejnu, a ne dovesti ga u vezu sa Herstom.

U ovom filmu prvi put su upotrijebljene neke nove tehnike snimanja. To je, na prvom mjestu, kinematografska tehnika „dubokog fokusa“ (deep focus), za koju je zaslužan legendarni direktor fotografije Greg Toland (Gregg Toland). Upotrebom različitih objektiva u kombinaciji sa odgovarajućim osvjetljenjem, postiže se da se u filmskim scenama podjednako oštro vide i najudaljeniji i objekti koji su najbliži gledaocu.

Kritike

Među filmskom kritikom i publikom široko je rasprostranjeno mišljenje da je ovaj film remek-djelo filmske umjetnosti i često se navodi kao „najbolji film svih vremena“. U anketi poznatih reditelja, koja je prvi put sprovedena 1992, „Građanin Kejn“ se takođe našao na vrhu. Film se takođe našao na vrhu oba spiska „100 godina… 100 filmova“, spiska najboljih američkih filmova, koji je sastavio Američki filmski institut.

Nagrade i nominacije (Američke filmske akademije)

Nagrade

Oskar za najbolji scenario – Orson Vels i Herman Dž. Mankevic

Nominacije

Najbolji film – Orson Vels
Najbolja režija – Orson Vels
Najbolji glavni glumac – Orson Vels
Najbolja montaža – Robert Vajs
Najbolja umetnička produkcija – Peri Ferguson, A. Roland Filds, Van Nest Polglejs, Deril Silvera
Najbolja fotografija – Greg Toland
Najbolji zvuk – Džon Olberg
Najbolja muzika – Bernard Herman

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *