Olujni ponedjeljak – Džez filmskih slika

Olujni ponedjeljak (Stormy Monday,1988.)
Scenario i režija: Mike Figgis
Uloge: Melanie Griffith, Tommy Lee Jones, Sting, Sean Bean
Žanr: Triler
Zemlja: Velika Britanija

Mike Figgis je danas, rečeno “omiljenom” sintagmom filmskih teoretičara – apartna pojava u svijetu filmske umjetnosti. To znači da on pripada onom vrlo malom broju filmskih autora koji su uspješno prošli holivudskom močvarom, pored svih scili i haribdi, a pri tom zadržali svoj umjetnički integritet; da se kao autor nalazi među onim sineastima koji su uspjeli da – uprkos trendovima i komercijalnoj logici – izađu iz te močvare, upravo da bi nastavili da prave svoje filmove. Zato je i snimio relativno malo do sada: nekih 15-ak dugometražnih filmova.

Nakon njegovog najpoznatijeg filma, Leaving Las Vegas, iz 1995. (nagrađen Oscarom) praktično je napustio Holivud i snimao gotovo isključivo autorske filmove. Ovaj multitalentovani Britanac karijeru je započeo kao muzičar (između ostalog, svirao je klavijarure u Bryan Ferry Group), a prvi cjelovečernji film, Stormy Monday, snimio je 1988. godine. Nakon toga, odlazi u Holivud i snima nekoliko komercijalno prilično uspješnih filmova, pri tom u dobroj mjeri zadržavajući svoj osoben autorski stil.

Mnogi tvrde da je najzaslužniji za “oživljavanje” karijere Richarda Gerea (koji igra u dva Figgisova filma, Internal Affairs i, naročito uspješno, u Mr. Jones).

Stormy Monday, žanrovski, jeste triler. Stilski, ovaj film bi se mogao okarakterisati kao pravi “jazz filmskih slika”. Sve one zakonitosti jazz muziciranja, improvizacije, varijacije na temu… kao da je Figgis prenio na svoj prvi film. Ovo je kaleidoskop slika, ukomponovan u oniričku atmosferu koju upotpunjava muzika. Pri tom, nema odstupanja od osnovnih zakona pričanja filmske priče.

Zaplet je klasičan, “trilerovski”: Brendan prihvata posao kod Finneyja, vlasnika noćnog kluba na sjeveru Engleske, u Njukaslu. Ali Finney je prinuđen da proda klub, i Brendan shvata da je uvučen u neočekivane probleme. Uskoro Finneyjev suparnik Cosmo dolazi iz Amerike, a Brendan se zaljubljuje u Kate, djevojku iz Cosmove poslovne pratnje…

Ljubav i smrt, dva nezaobilazna elementa trilera, ovdje imaju i političku dimenziju. Film je snimljen krajem 80-ih godina prošlog vijeka, pred sam pad “gvozdene zavjese”, što je bitan podatak da bi se razumjele određene reference u filmu. Tako ekipa poljskih jazz muzičara – sa druge strane “zavjese”, dakle – dolazi u Njukasl, kako bi imali nastup. Povod: američko-britanski poslovni skup, na oficijalnom nivou. Poljski jazz muzičari treba da sviraju na poslovnoj večeri, pred svijetom koji baš i ne mari za jazz muziku!

Paralelno, Brendan, stanovnik Njukasla, očajnički pokušava da pronađe posao. Sudbina ga slučajno upoznaje sa Kate, Amerikankom koja živi u istom gradu, radeći kao konobarica i “poslovna pratnja”. Njihove obične životne priče, protkane duhom jednog vremena i jedne “urbane civilizacije”, obilježene distinktivno tom “usamljenošću čovjeka dvadesetog vijeka”(Picasso), odvode ih na kraju u bizarni splet okolnosti koji će imati tragičan finiš.

Sam naslov, Stormy Monday (poznati blues klasik, ovdje u izvedbi B.B Kinga), komplementaran je sa Figgisovim režiserskim prosedeom, na način da on potpuno “grabi” tu slobodu koju mu omogućava imaginacija jednog muzičkog djela i da to dalje transponuje, sasvim uspješno, i u svoj filmski izraz. I u većini narednih filmova, Figgis će, uglavnom, ostati dosljedan ovakvom konceptu, ponekad idući u ekstreman eksperiment (kao u filmu Timecode), a ponekad uspijevajući da, mozaički, sklopi rastrzane autobiografske elemente u potpuno funkcionalnu poetsku cjelinu (kao u The Loss of Sexual Innocence). Sa Stormy Monday, ispričao nam je, onako jazzerski, jednu od svojih najljepših filmskih priča…

Brano Koćalo – filmski i tv režiser

 

 

 

 

 

One thought on “Olujni ponedjeljak – Džez filmskih slika

  • 11/12/2017 at 10:59 pm
    Permalink

    Sjajan osvrt. Profesionalno, ali i lirski,,prijemčivo.”

    Reply

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *