The Right Stuff – epski film o osvajanju svemira

Put u svemir (engleski The Right Stuff) američki biografski epski dramski film iz 1983. koji je napisao i režirao Philip Kaufman. Adaptacija je istoimenog romana iz 1979. koji je napisao Tom Wolfe.

Radnja se odvija oko pokusnih pilota američke mornarice i ratne avijacije koji sudjeluju u aeronautskom istraživanju kako bi postali astronauti za program Mercury u 1950-ima i 1960-ima, tokom svemirske trke.

Glavne uloge tumače Fred Ward, Dennis Quaid, Ed Harris, Scott Glenn, Sam Shepard, Barbara Hershey, Lance Henriksen i Veronica Cartwright. Iako je komercijalni uspjeh bio osrednji – uz proračun od oko 19-27 miliona $, zaradio je 21,19 miliona $ u američkim kinima. Put u svemir je nominovan za nekoliko prestižnih nagrada te se danas smatra jednim od najboljih filmova 1980-ih. 2013., uključen je u Državni filmski registar zbog “kulturnog, istorijskog ili estetskog značaja”. Filmski leksikon navodi sljedeće o filmu: “Kaufman simpatiše Yeagera kao junaka “staroga kova”, posljednjeg predstavnika izumiruće Amerike koja je poštovala pionirski duh i individualne domete te mu kontrastira buduće astronaute, koji su, iako odreda kompetentni piloti, svedeni na ulogu putnika u letećoj bombi – korporativna Amerika ne polaže više vjeru u pojedinca već u timski rad i glamuroznu reklamu.”

Radnja

1947., Chuck Yeager, poznati testni pilot, prvi je u istoriji probio zvučni zid upravljajući raketnim avionom Bell X-1 nad pustinjom Mojave u Kaliforniji.

1957. Sovjeti lansiraju prvi satelit u svemiru, Sputnjik, što dovodi do svemirske trke, jer američki predsjednik Dwight D. Eisenhower zahtijeva da NASA pokrene postupak kojim bi barem pretekli SSSR u slanju prvog čovjeka u svemir. Yeager ne može sudjelovati jer nema fakultetsku diplomu. Pokreće se program Mercury u kojem se piloti ratne avijacije i mornarice testiraju i pripremaju za let u svemir, a među njima su Gus Grissom, Gordon Cooper, John Glenn, Alan Shepard i drugi. Cijeli program masovno prate američki mediji te se naglašava važnost tog pothvata. Međutim, program nailazi na razne probleme: pokusne rakete NASA-e eksplodiraju, te postoji opasnost da će neki budući astronauti poginuti. Takođe, SSSR ih i tu preduhitri kada 1961. pošalje prvog čovjeka u svemir, Jurija Gagarina. Ipak, NASA ne odustaje te John Glenn postaje prvi Amerikanac koji je obletio Zemlju u orbiti te peta osoba u svemiru 1962. Godinu dana kasnije, program je zaključen uspješnim letom Coopera.

Glavne uloge

Nagrade

Put u svemir je osvojio četiri Oscara: za najbolju montažu zvuka (Jay Boekelheide), montažu, izvornu muziku i zvuk (Mark Berger, Tom Scott, Randy Thom, David MacMillan).

Nominovan je za još četiri kategorije: za najbolji film, sporednog glumca (Sam Shepard), scenografiju i fotografiju.

Nominovan je i za Zlatni globus za najbolji film – drama.

Nagrada Udruženja njujorških filmskih kritičara počastila je film 2. mjestom u sljedećim kategorijama: najbolji film, najbolji reditelj i najbolji sporedni glumac (Ed Harris).

Kritike

Danas gledan u sjenci katastrofa Challengera i Columbije, Put u svemir je mračan podsjetnik troškova slanja ljudi u svemir. Takođe je priča o dvije vrsti hrabrosti, koje su oboje rijetke, i o načinu kako je “svemirska trka” pretvorena iz tajnog vojnog programa u trijumf odnosa sa javnošću… Prva ideja je bilo jednostavno poslati Amerikanca tamo gore, odmah. “Ja lično ne želim otići na spavanje pod komunističkom mjesečinom”, izjavio je potpredsjednik Johnson, a Glenn pristaje na vožnju u neprovjerenoj raketi koja je, upozoren je, opasna. Za to je potrebno hrabrosti, i u jednom od najdužih govora u filmu, Yeager kaže: “Sjedjeti na vrhu tone eksploziva i čekati da te eksplodira u orbitu je odvažnije od letjenja neprovjerene letjelice”… [Scenarista] Goldman se htio riješiti lika Yeagera kako bi se usredsredio na selekciju i treniranje programa Mercury 7, te na tri ključna leta. Ali Kaufmanov smjer je bio ispravan: Put u svemir je veći film ne zato što je izravan istorijski dokument nego zato jer se vraća kako bi naveo prelaz sa Yeagera i drugih pokusnih pilota do velikog pothvata odnosa sa javnošću… Kada je Yeager stigao do kraja, do ruba orbite koliko je to moguće za čovjeka u avionu, doba individualnog istraživača – Marko Polo, Magellan, Kolumbo, Livingston, Scott, Lindbergh – je završilo, a na scenu je stupilo doba timskog rada. To je prava tema Puta u svemir. Nije da je Yeager imao “onu pravu stvar” a drugi nisu. Svi su je imali, ali je morala postati nova vrsta “prave stvari”.
Roger Ebert, Utmarkt Guld.svgUtmarkt Guld.svgUtmarkt Guld.svgUtmarkt Guld.svgUtmarkt Guld.svg

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *