Jan Sibelius – najznačajniji finski kompozitor

Jan Sibelius (8.12. 1865. – 20.9. 1957.), finski kompozitor.

Snažna umjetnička ličnost svoje zemlje. Finska nacionalna muzička škola, koju su utemeljili kompozitori kao Frederik Pacius, Aksel Gabrijel Ingelius i Robert Kajanus, sa muzičkom harizmom Jana Sibeliusa, stekla je međunarodni ugled i priznanje.

Biografija

Još u djetinjstvu, ispoljio je veliku ljubav prema muzici. Često je u nastupu ogorčenja što mu majka Marija nije dozvoljavala da se posveti muzici, sa violinom u ruci odlazio u prirodu i tamo svirao.

Jedno vrijeme je studirao pravo, a sa 14 godina počeo je učiti pjevanje, a studirao je teoriju, kompoziciju i violinu. U početku su najjače poticaje njegovom stvaranju dale legende iz narodnog epa “Kalevala“, no nikada nije unosio u svoja djela narodnu melodiju i ritmiku, već je komponovao u njihovom duhu. 1891. Godine, oženio se šest godina mlađom Aino Jarnefelt, iz porodice kompozitora Armasa Jarnefelta i sa njom u srećnom braku poživio do kraja života. Godine 1897, dobio je državnu stipendiju, koja mu je omogućila da se u cjelini posveti komponovanju.

Nakon mnogih putovanja po Evropi, stvorio je muzička djela, koja su mu bila više internacionalna, a po stilu klasicistička, sa snažnim uplivom Debisijevog muzičkog impresionizma i tonske rafinisanosti, a isto tako i pod uticajem Evropske pozne romantike, sintetizujući ove tekovine svog vremena i gradeći na njima svoj lični stil. Nakon velikog broja kompozicija, komponovanih u prvom periodu, između 1888. i 1905. godine (vremenski razmak od 17 godina i čak oko 50 numerisanih opusa), Sibelius donekle smanjuje broj djela koja stvara, a u formalnoj i melodijsko – ritmičkoj strukturi teži sve većoj koncentraciji muzičkog materijala i pročišćavanju ličnog stila.

Tako u drugom svom stvaralačkom periodu, između 1905 i 1924 godine, stvara niz djela (to je još oko 55 opusa, ali raspoređenih na period od 19 godina), koja su po preglednosti tema i po formalnoj i melodijsko – ritmičkoj strukturi, značajno skoncentrisana u manjem broju zasebnih cjelina, stavova.

Poslednji javni nastup imao je 1924. godine, a na njemu je dirigirao svoje remek-djelo “Sedmu simfoniju“, koja je bila i zadnja simfonija koju je napisao i koja je u svoj svojoj preglednosti, ostvarila koncentraciju muzičkih misli i strukture. Valja ovdje primijetiti da je Sibelius poslednje djelo (opus 116) komponovao 1929. godine – znači, još 11 opusa u narednih pet godina – i da je otada živeo u povučenosti imanja Jarvenpaa nedaleko od Helsinkija, poslednjih 28 godina svog dugog života. Pred kraj života, uništio je manuskript svoje nesuđene Osme Simfonije, koji je u međuvremenu načinio.

Pregled stvaralaštva

Muzičko stvaralaštvo Jana Sibeliusa obuhvata ukupno 116 djela ili opusa, komponovanih između 1888. i 1929. godine. Sibelius je stvarao na raznim muzičkim područjima.

Na polju kamerne muzike, komponovao je niz komada za violinu i klavir, grupisanih u manje ili veće cjeline, zbirke, zatim solo – pjesme za glas i klavir i izvjestan broj gudačkih kvarteta.

Na polju koncertantne muzike, Sibelius je komponovao kultno djelo za violinu, njegov najomiljeniji instrument:

Koncert za violinu i orkestar, d – mol, opus 47 (1903 – 1905).

Na polju baletske muzike, Sibelius je komponovao dva kraća baleta: Peleas i Melisanda (prema Meterlinkovom komadu i Bura (prema Šekspiru). Takođe je napisao i dvije samostalne orkestarske svite: Karelija, svita opus 11 (1894) i Ljubavna svita, opus 14 (1894. godine, za kamerni orkestar).

Sibelius je ipak, veliki majstor simfonijske muzike. Tu je ostavio veliki broj jednostavačnih simfonijskih poema i sedam instrumentalnih simfonija.

Simfonijske poeme

Sibelius je komponovao ukupno 13 simfonijskih poema. U njima se inspiriše nacionalnom istorijom i mitovima iz prošlosti Finske. Kao i njenom borbom za oslobođenje od Carske Rusije, u čijem je sastavu bila od 1809. do 1919. godine. Najpoznatije Sibeliusove poeme, redovno prisutne na programima koncerata svuda u svijetu su:

° Kulervo, poema, opus 7 (1892)

° En Saga, simfonijska poema opus 9 (1892)

° Labud iz Tuonela, legenda za orkestar broj 3, opus 22 (1896)

° Finlandija, simfonijska poema opus 26 (1899)

° Tužni valcer, opus 44 (1902)

° Kćer Pohjole, simfonijska poema, opus 48, inspirisana Kalevalom (1905)

° Noćno jahanje i svitanje, simfonijska poema opus 55 (1908)

° Bard, simfonijska meditacija, opus 64 (1911)

° Okeanide, simfonijska poema, opus 73 (1913)

° Tapiola, simfonijska poema opus 112, poema Finske šume (1926).

Simfonije

U svojih sedam instrumentalnih simfonija, Sibelius polazeći od muzičke i folklorne tradicije svoje zemlje, utkiva je u simfonijske oblike Evropskog muzičkog romantizma devetnaestog i početka dvadesetog vijeka, smjelo koncentrišući, sjedinjavajući taj oblik, čime mu daje vlastiti umjetnički pečat. Sedam Sibeliusovih simfonija su:

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *