Nagib Mahfuz – egipatski književnik/nobelovac

Nagib Mahfuz (arap. نجيب محفوظ; Kairo, 11. decembra 1911 — 30. avgusta 2006) egipatski književnik, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1988. godine.

On se smatra jednim od prvih savremenih pisaca arapske literature, zajedno sa Taufikom al-Hakimom, koji se bavio temama egzistencijalizma.

Mahfuz je objavio 34 novele, 30 scenarija, i stotine priča. „Kairska trilogija“ (1956, 1957.) je remek djelo. Godine 1959. objavljuje „Children of Gebelawi“ koje zbog bogohulnosti biva zabranjeno u Egiptu. Upravo se ova knjiga smatra razlogom atentata na Mahfuza 1994. godine, nakon koje je Mahfuz pod stalnom pratnjom tjelesnih čuvara.

Rani život i obrazovanje

Mahfuz je rođen u muslimanskoj familiji niže srednje klase u srednjevjekovnoj četvrti Fatimid u Kairu 1911. godine. On je bio sedmo i najmlađe dijete, sa četiri brata i dvije sestre. (Iskustveno, on je odrastao kao „jedino dijete”.) Familija je živjela u dva popularna distrikta Kaira: prvo, u Bajt al-Kvadi susjedstvu u Gamaleja kvartu starog grada, odakle su se preselili 1924. godine u Abaseju, tada novo predgrađe Kaira sjeverno od starog grada. Ove lokacije su pružile pozadinu za mnoga kasnija Mahfuzova pisanja.

Njegov otac, Abdel-Aziz Ibrahim, koga je Mahfuz opisivao kao „staromodnog”, bio je u državnoj službi, a Mahfuz je 1934 krenuo njegovim stopama. Mahfuzova majka, Fatima, je bila kćerka Mustafe Kvašiša, jednog Al-Azharskog šeika, i mada je bila nepismena, vodila je dječaka Mahfuza na brojne ekskurzije do kulturnih lokacija kao što je Egipatski muzej i piramide.

Mahfuzova familija se ubrajala u pobožne muslimane i Mahfuz je imao strogo islamsko vaspitanje. U jednom intervjuu, on je govorio je o krutoj religijskoj klimi kod kuće tokom njegovog djetinjstva. On je izjavio da „Nikada ne biste mislili da će iz te porodice proisteći umjetnik.”

Egipatska revolucija iz 1919 je imala jak uticaj na njega, mada je on u to vrijeme imao samo sedam godina. Sa prozora je često gledao dok su britanski vojnici pucali na demonstrante, muškarce i žene. „Mogli biste reći … da je stvar koja je najviše potresla sigurnost mog djetinjstva bila revolucija 1919. godine”, rekao je kasnije.

U svojim ranim godinama, Mahfuz je ekstenzivno čitao i bio je pod uticajem Hafiza Nadžiba, Taha Huseina i Salama Muse, Fabijanskih intelektualaca.

Nakon završetka srednje škole, Mahfuz je primljen 1930. godne na Egipatski univerzitet (sada Kairski univerzitet), gdje je studirao filozofiju, i diplomirao 1934. godine. Do 1936, nakon što je proveo godinu radeći na svojoj magistraturi u oblasti filozofije, on je odlučio da prekine studije i postane profesionalni pisac. Mahfuz je zatim radio kao novinar za agenciju al-Risala, i doprinosio je kratkim pričama Al-Hilalu i Al-Ahramu.

Državna služba

Nakon što je diplomirao filozofiju na Kairskom univerzitetu 1934. godine, Mahfuz je stupio u Egipatsku državnu službu, gdje je nastavio da radi na raznim pozicijama i ministarstvima do penzionisanja 1971. On je prvo služio kao službenik na Kairskom univerzitetu, zatim 1938. godine, u Ministarstvu islamskih zadužbina (Awqaf) kao parlamentarni sekretar ministra islamskih zadužbina.

Godine 1945, on je tražio da bude premješten u Al-Guri mauzolejsku biblioteku, gde je intervjuisao stanovnike dela grada u kome je proveo svoje djetinjstvo u kontekstu „Projekta dobrih kredita”. Tokom 1950-tih, radio je kao direktor cenzure u Birou umjetnosti, kao direktor Zadužbine za podršku bioskopa, i konačno kao konsultant Ministarstva kulture.

Književna karijera

Mahfuz je objavio 34 romana, preko 350 kratkih priča, desetine manuskripta za filmove i pet predstava tokom svoje sedamdesetogodišnje karijere. Njegov najpoznatiji rad je vjerovatno, Kairska trilogija, koja opisuje živote tri generacije različitih porodica u Kairu od Prvog svjetskog rata do vojnog udara iz 1952. kojim je srušen kralj Faruk. Bio je član odbora izdavačke kuće Dar el-Ma'aref. Mnoge od njegovih novela su bile serijalizovane u Al-Ahramu, i njegovi članci su se pojavljivali u sedmičnoj rubrici, „Tačka gledišta”. Prije Nobelove nagrade samo nekoliko njegovih romana se pojavilo na Zapadu.

Stil pisanja i teme

Većina Mahfuzovih ranih radova se bavila radnjama koje se odvijaju u Kairu. Abath Al-Aqdar (Ismijevanje sudbine) (1939), Radopis (1943), i Kifah Tibah (Borba Tebe) (1944), su istorijski romani, napisano kao dio većeg nezavršenog projekta od 30 romana. Inspirisan Valterom Skotom (1771–1832), Mahfuz je planirao da pokrije cjelokupnu istoriju Egipta u seriji knjiga. Međutim, nakon trećeg toma, pomjerio je svoj interes za sadašnjost i psihološki uticaj društvenih promjena na obične ljude.

Mahfuzova proza je karakterisana direktnim izrazom njegovih ideja. Pisani radovi pokrivaju širok opseg tema, uključujući socijalizam, homoseksualnost i Boga. Pisanje o nekim od tih tema je bilo zabranjeno u Egiptu. U svojim radovima, opisao je razvoj svoje zemlje tokom 20. vijeka i kombinovane intelektualne i kulturne uticaje Istoka i Zapada. Njegova vlastita izloženost književnosti neegipatskih kultura započela je u mladosti sa entuzijastičkim konzumiranjem zapadnih detektivskih priča, ruskih klasika i takvih modernističkih pisaca kao što su Marsel Prust, Franc Kafka i Džejms Džojs. Mahfuzove priče su gotovo uvijek postavljene u gusto naseljenim četvrtima Kaira, gdje njegovi likovi, uglavnom obični ljudi, pokušavaju da se izbore sa modernizacijom društva i iskušenjima zapadnih vrijednosti.

Bibliografija

„Miramar“ (1967.)
„Put između dva dvorca“
„Razgovori na Nilu“ (1966.)
„Saga o bijednicima“
„Sokakot Midak“” (1947.)
„Tijesna ulica“
„Arapske noći“ (1981.)

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *