Oklopnjača Potemkin – 91 godina od premijere (05.12.1926)

Oklopnjača Potemkin (rus. Броненосец “Потёмкин”), ponekad navođen i kao Krstarica Potemkin, je slavni sovjetski crno-bijeli nijemi dramski film iz 1925. koji je režirao Sergej Ejzenštejn.

Film je snimljen prema istinitom događaju, a govori o pobuni mornara na ratnom brodu čime je kasnije započeta ruska revolucija 1905. To je jedan od velikih klasika kinematografije koji se redovno nalazi na raznim listama najboljih i najuticajnijih filmova svih vremena. Iako je naručen povodom 20. godišnjice neuspjelog ustanka, djelove filma su cenzurisale ondašnje sovjetske vlasti, među njima i riječi Lava Trockog. Neki filmski kritičari ostvarenje smatraju jasnom propagandom, ali svejedno revolucionarnim filmom.

Radni je naslov bio Godina 1905., a prema scenariju sudionice te revolucije Agadžanove-Šutko. U projekt su bila uključena sva značajnija događanja iz te godine, s radnjom u preko 20-ak gradova. Međutim, nakon snimanja nekih prizora u Bakuu, Ejzenštejn je radnju reducirao na događaj koji je u scenariju zauzimao svega jednu stranicu (od stotinjak). Snimljen za 40-ak dana, film je dovršen u jutro prije premijere.

Radnja

  1. 1905. Rusija je nakon rata s Japanom u krizi. Crnim morem plovi ratni brod Potemkin u kojem su mornari nezadovoljni stanjem: narednici ih tuku po noću, uslovi su loši, a servira im se pokvarena hrana. Kada par mornara odbije pojesti pokvarenu supu narednici ih odluče strijeljati kako bi disciplinovali ostatak posade.

No baš tada mornar Vakulenčuk digne pobunu i baci narednike u more, ali biva ubijen. Potemkin uđe u luku Odesu gdje im stanovnici daju hranu, ali ih na stepenicama napadnu carski vojnici. Revolucija se proširi zemljom, ali ne uspijeva primiti zamah.

Glavne uloge

  • Aleksandr Antonov – Grigorij Vakulenčuk
  • Vladimir Barskij – Zapovjednik Golikov
  • Grigorij Aleksandrov – Glavni oficir Giljarovskij
  • Ivan Bobrov – Mladi mornar
  • Mihail Gomorov – Mornar

Zanimljivosti

  • Scena na stepenicama u Odessi, u kojoj carski vojnici napadaju civile, postala je toliko slavna da je “kopirana” u raznim filmovima (primjerice, u filmu Nedodirljivi Briana De Palme).
  • Charles Chaplin je izjavio da mu je ovo najdraži film.
  • U 1950-ima je britanski časopis “Sight & Sound” prozvao “Oklopnjaču Potemkin” najboljim filmom svih vremena.
  • Po mnogim mišljenjima, Eisenstein je ovdje revolucionirao upotrebu montaže.

Kritike

Skoro svi kritičari su gotovo jednoglasno hvalili film, makar su mu priznali i dozu propagande. Tako je Roger Ebert napisao: “Danas se doima više kao tehnički briljantan, ali jednostavan “crtani film” (kako je napisala Pauline Kael u svojoj pozitivnoj recenziji), i to zbog toga jer njegovi elementi više ne nose ono iznenađenje – poput primjerice, 23. psalma ili Beethovenove simfonije, film je postao toliko poznat da ga više ne možemo percipirati za ono što jeste… Oklopnjača Potemkin se više ne smatra najboljim filmom svih vremena, ali je ipak obavezna za svakoga ko se imalo zanima za filmsku istoriju”.

Kritičar Michael W. Phillips Jr. je utvrdio: “Izuzev Građanina Kanea, ovaj film je vjerovatno jedan od onih o kojima se najviše pisalo. Sa razlogom se smatra remek-djelom” a Jeffrey M. Anderson: “Ovih dana, tehnička ostvarenja ovog filma zauzimaju središnju pažnju; njegova nevjerovatna montaža i tehnika reza (o čemu je Ejzenštejn pisao na veliko) još uvijek izazivaju dozu uzbuđenja”. Nick Hilditch je napisao: “Ako vas zanima istorija kinematografije, ili uticaj na politiku i medij 20. stoljeća, onda morate vidjeti ovaj film, makar će sovjetska propaganda u trajanju od preko sat vremena biti izazov za strpljenje moderne publike… Ejzenštejn je shvatio da jedna od velikih vrlina kinematografije nije samo prezentiranje slika iz života. On je otkrio mogućnosti kontrasta, stavljanja slika u ritmički niz kako bi se stvorio smisao (u teoriji) i snažne emocije (u praksi)”.

 

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *