Paul Kle – ,, Ja i boja smo jedno”

Paul Kle (*18. decembar 1879—†29. jun 1940) njemačko-švajcarski slikar, član umjetničke grupe Plavi jahač (nem. Der Blaue Reiter).

Na njegovo stvaralaštvo uticalo je nekoliko pravaca savremene umjetnosti: ekspresionizam, kubizam i nadrealizam. Kle i njegov prijatelj Vasilij Kandinski poznati su po svom pedagoškom radu u školi Bauhaus.

Sadržaj
Život

Rodio se 1879. godine u Švajcarskoj, otac mu je bio učitelj muzike a majka švajcarska pjevačica. Djetinjstvo je proveo u Švajcarskoj, a pošto je po ocu dobio njemačko državljanstvo, odselio se posle mature 1898. u Minhen. Posle dvoumljenja između muzike (bio je izvanredan i talentovan violinista), literature i likovne umjetnosti, ipak se opredijelio za slikarstvo. Prvo je studirao grafiku na privatnoj školi Henrika Knira i u to doba sticao uz umjetnička i seksualna iskustva. Iz jedne takve kratkotrajne veze rodio mu se sin koji je posle nekoliko nedelja umro.

U oktobru 1900. posjećivao je časove slikarstva kod Franca fon Štika na Minhenskoj akademiji, gdje je studirao i Vasilij Kandinski sa kojim se mnogo kasnije upoznao. 1901. je napustio akademiju. Posle puta po Italiji bio je u Berlinu kod roditelja gdje je slikao aktove i svirao u orkestru i pisao pozorišne kritike. 1900. oženio se sa klaviristkinjom Lili Štrumpf i sledeće godine im se rodio sin Feliks. Naredne godine je proveo u domaćinstvu i posvetio se vaspitavanju svoga sina, dok je Lili zarađivala za život i tada se Kleov slikarski život sporo razvijao.

Plavi jahač i put za Tunis

1911. je upoznao Augusta Makea i Vasilija Kandinskog, Franca Marka, Gabrijelu Minterl, Alekseja Javlenskog i druge, svi su se zajedno interesovali za gotiku, primitivnu umjetnost i nove savremene likovne pravce fovizam i kubizam. S njima je Kle našao zajednički jezik i dijelio poglede na umjetnost.

Kandinski i Mark u to doba rade na almanahu “-{Der Blaue Reiter}-” – Plavi jahač koji je postao jedno od najvažnijih djela u savremenoj umjetnosti 20. veka. Prva njihova izložba je bila otvorena krajem 1911. godine u modernoj galeriji Tanhojzer u Minhenu. Tu Kle nije učestvovao ali je za jedan časopis napisao recenziju. Na drugoj njihovoj izložbi je učestvovao i Kle, a posle izložbi u Minhenu izlagali su i u drugim gradovima kao na primjer u Kelnu i Berlinu.

1914. godine Paul Kle je sa Franc Markom i Lujom Moajeom posjetio Tunis. Na ovom putu Kle nalazi pristup ka boji i u svoj dnevnik upisuje: ” … ja i boja smo jedno. Ja sam slikar”.

Bauhaus

U Prvom svjetskom ratu 1920. godine Kle je pozvan u njemačku armiju ali kao slikar je imao sreće i nije raspoređen za front već je radio na maskirnim uzorcima za avione, no u ratu je izgubio svoje prijatelje August Makea i Franc Marka.

I u armiji je Kle imao privilegije da izlaže, a u galeriji Šturm u Berlinu izlagao je više apstraktnih akvarela. Iz armije je otpušten 1918. godine.

1920. je bila njegova retrospektivna izložba u Minhenu i tada postaje priznat slikar. Tako je dobio ponudu da predaje slikarstvo u Bauhausu u Vajmaru– školi koju je osnovao Valter Gropijus. Primio je ponudu i osvanuo je sa Kandinskim na ravnom i akademskom nivou, prvo je radio kao rukovodilac radionica a posle su obojica vodili vlastita predavanja slikarstva.

Bauhaus je bila progresivna škola i morala je da se bori protiv konzervativnih shvatanja nacional- socijalista. Bauhaus se preselio u Desau u zgradu koju je projektovao sam Valter Gropijus i u kojoj su bili i stanovi za pedagoge i gdje je i Paul Kle stanovao. Obojica (Kle i Kandinski) intenzivno predaju na Bauhausu. Posle kratkog premještanja u Berlin 1932. godine Bauhaus je ukinut.

Kle je na Bauhausu ostao do 1930. godine a posle je primio profesuru na diseldorfskoj akademiji. Posle nastupa nacizma kao “degenerisani umjetnik” on je otpušten.

Umro je 29. juna 1940. godine u Lokarno-Muratu.

Njegova djela su posle njegove smrti prikazivana na Dokumentima 1 godine 1955. Dokumentima 2 godine 1959. i Dokumentima 3 1964. godine u Kaselu.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *