Ismail Kadare – “Pisac je prirodni neprijatelj diktature”

Ismail Kadare (28. 1. 1936. -) svjetski poznati albanski pisac. Trenutno živi i radi u Parizu.

Biografija

Kadare je rođen 28. januara 1936. u gradu Gjirokastru (Gjirokastër / Gjirokastra) na jugu Albanije, u porodici skromnog sudskog službenika. Majka mu potiče iz imućne porodice pa odrasta u liberalnoj i obrazovanoj građanskoj sredini. Djetinjstvo i rodni grad (pod naizmjeničnom italijanskom odnosno grčkom okupacijom tokom Drugog svjetskog rata) opisuje u romanu Kronikë në gur (Hronika u kamenu).

Studira na Univerzitetu u Tirani i na Zavodu za književnost Maksim Gorki u Moskvi.

Šezdesetih godina XX. vijeka radi kao novinar i urednik te počinje objavljivati poeziju. 1963. objavljuje prvi roman, Gjenerali i ushtrisë së vdekur (General mrtve vojske), koji doživljava uspjeh i u zemlji i u inostranstvu. Po romanu je 1983. snimljen istoimeni film s Marcellom Mastroiannijem u glavnoj ulozi.

Od tada redovno objavljuje brojna djela koja su ga učinila jednim od najvažnijih evropskih pisaca XX. vijeka. Među njima se posebno ističe Pallati i ëndrrave (Palata snova, 1981.), politička alegorija čija je radnja smještena u osmanski Istanbul, ali kojom Kadare na suptilan način kritikuje komunistički režim Envera Hoxhe.

Sedamdesetih godina XX. vijeka bio je zastupnik u albanskoj Narodnoj skupštini.

1990., pred sam pad komunizma u Albaniji, dobiva azil u Francuskoj. Azil je zatražio zbog, kako kaže, nepomirljivosti istinskog književnog stvaralaštva i diktature; “Pisac je prirodni neprijatelj diktature”. Kadare ostaje u Francuskoj do 1999., kad se vraća u Albaniju. Trenutno živi u obije zemlje, na relaciji TiranaPariz.

Odabrana djela

Gjenerali i ushtrisë së vdekur (General mrtve vojske, 1963.);
Kështjella (Tvrđava, 1970.);
Kronika u kamenu, 1971.);
Dimri i madh (Velika zima, 1977.);
Ura me tri harqe (Most na tri luka, 1978.);
Pallati i ëndrrave (Palata snova, 1981.);
Koncert në fund të dimrit (Koncert na kraju zime, 1988.);
Piramida (1992.)

Nagrade, priznanja, članstva

• Dopisni član Akademije moralnih i političkih nauka u Parizu;
• Dobitnik odličjâ francuske Legije časti;
• Dobitnik nagrade Prix mondial Cino Del Duca 1992.;
• Dobitnik nagrade Man Booker International 2005.;
• Dobitnik nagrade Princ od Asturije 2009.

Kontroverze

Prije pada komunističkog režima u Albaniji početkom devedesetih godina XX. vijeka kritičari su Kadarea slavili kao pisca koji se uspješno odupro književnosti nametanim pravilima socijalističkog realizma. Neka su mu djela i zabranjivana jer su prikazivala totalitarnost komunističkog režima. Međutim, u međuvremenu mu mnogi predbacuju navodni konformizam: Kadare nikad nije iskoristio svoju međunarodnu reputaciju da javno i oštro napadne režim već je, naprotiv, kao član vladajuće stranke i zastupnik u Skupštini bio dijelom sistema.

Kadare je aktivno uključen u polemike oko albanskog nacionalnog pitanja (a samim time i oko pitanja sudbine Kosova). Svojim esejom o kulturnom identitetu Albanaca (“Identiteti evropian i shqiptarëve”) iz 2006. Kadare je izazvao burne reakcije u albanskoj javnosti. Njegova je teza da Albanci pripadaju isključivo zapadnjačko-hrišćanskom civilizacijskom krugu i da je preuzimanje islama od jednog dijela Albanaca u vrijeme turske vladavine imalo samo negativne posljedice po albanski narod.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *