Stevan Mokranjac – Klasik srpske muzike

Stevan Stojanović Mokranjac (Negotin, 9. januar 1856 — Skoplje, 28. septembar 1914) srpski kompozitor i muzički pedagog, klasik srpske muzike, njena najistaknutija ličnost na prelazu iz XIX u XX vijek, zaslužan za uvođenje srpskog nacionalnog duha u umjetničku muziku.

Biografija

Rođen je 9. januara 1856. godine u Negotinu. Preci Stevana Stojanovića vode porijeklo iz okoline Prilepa u Makedoniji, odakle su doseljeni u selo Mokranje. Završio je gimnaziju u Zaječaru; upisao se na prirodno-matematički odsjek Velike škole. Kao gimnazijalac bio je član Srpskog pjevačkog društva. Želio je da bude profesor matematike, ali mu je njegova djevojka (kojoj se udvarao skoro čitavih 3 godine) rekla da ima lijep glas i da ne griješi pred bogom jer je stvoren da bude muzičar.

Pošto je nju mnogo volio, prihvatio je njene riječi te je uz pomoć Društva, 1879. godine otišao na muzičke studije u Konzervantorijum, u Minhen, kod J. Rajnberga. Zbog nesuglasica sa direktorom Konzervatorijuma, Mokranjac u trećoj godini studija (1883) gubi državnu stipendiju, prekida studije i vraća se u Beograd. 1884. postaje horovođa pjevačkog društva Kornelije Stanković. Njegovi uspjesi, kao horovođe i kompozitora Prve rukoveti i Opela u ge-molu, omogućuju mu da dobije stipendiju i nastavi školovanje 1884. u Rimu, kod Parizotija, a od 1885. do 1887. na Konzervatorijumu u Lajpcigu.

1887. postaje dirigent „Prvog beogradskog pjevačkog društva”. Od 1887. do 1900. radio je i kao nastavnik muzike u Prvoj beogradskoj gimnaziji i Prvoj niškoj gimnaziji „Stevan Sremac“ a od 1901. kao predavač pojanja u Bogosloviji.

Zajedno sa Stanislavom Biničkim i Cvetkom Manojlovićem osnivač je prve stalne muzičke škole (1899) – Srpska muzička škola u Beogradu (današnje ime „Mokranjac“), čiji je direktor bio do svoje smrti. Njegovom zaslugom osnovan je prvi gudački kvartet u Srbiji.

1906. izabran je za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije (danas: Srpska akademija nauka i umetnosti).

Najpoznatija njegova djela su svakako Rukoveti – petnaest spletova pjesama zasnovanih na folklornim motivima iz različitih djelova Srbije, Bosne, Makedonije, Bugarske, Primorski napjevi, duhoviti skerco Kozar, kao i muzika za pravoslavna bogosluženja: velelepna Liturgija, iz koje je najpoznatija Heruvimska pjesma, najznačajnije ostvarenje horske muzike u Srba, Opelo u fis-molu, Tri statije, Tebe Boga hvalim, Veličanije svetom Savi…

Vrijedno je radio i kao melograf: poznati su njegovi zapisi Narodnih pesama i igara sa melodijama iz Levča, kao i dvije značajne zbirke zapisa sa srpskim crkvenim napjevima: Osmoglasnik i Strano pjenije.

Bio je oženjen 1898. Marijom, bratanicom Uroša Predića. Imali su sina Momčila Mokranjca, profesora Farmaceutskog fakulteta.

Umro je 28. septembra 1914. u Skoplju od komplikacija jetre nakon 3 godine bolovanja. Njegovo poslednje djelo je „Neotpevana pesma“.

Posmrtni ostaci Stevana Stojanovića Mokranjca su prenijeti iz Skoplja u Beograd 1923. godine. Njegov grob se nalazi u Novom groblju u Beogradu. U sjećanje na Stevana Stojanovića Mokranjca, u njegovom rodnom gradu, Negotinu, od 1965. godine, svakog septembra se tradicionalno održavaju horske muzičke svečanosti „Mokranjčevi dani”.

Stogodišnjica njegove smrti obilježena je 2014. godine.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *