Dario Fo – Biografija

Dario Fo (Leggiuno-Sangiano, 24. mart 1926.Milano, 13. oktobar 2016.), tialijanski dramski pisac, scenograf, reditelj i glumac, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1997. Autor je više od 80 predstava, od kojih su najpoznatije političke satire Nećemo platiti! Nećemo platiti! i Slučajna smrt jednog anarhiste.

Život i djelovanje

Rođen u pokrajini Lombardiji na sjeveru Italije, u djetinjstvu je uz oca (glumca amatera) i djeda (poljoprivrednika) upijao narodne priče i satirične anegdote. Kao student bježi iz Mussolinijeve vojske.

U Milanu se javlja kao radijski komičar i kabaretista, izvodeći u prvoj polovini 1950-ih vlastita autorska djela (Prst u oko, Zdravi za ludnicu). 1954. ženi se glumicom i aktivistkinjom Francom Rame, s kojom je u braku do njene smrti 2013. Od 1958. zajedno priređuju političke satire. Šezdesetih stiču široku popularnost komičnim skečevima u televizijskoj emisiji Canzonissima.

Krajem šezdesetih Fo odlazi iz pozorišnih institucija i sa suprugom pokreće grupu narodnog teatra, sedamdesetih godina osniva pozorišnu komunu u kojoj provodi projekt agitacijskog teatra, a osamdesetih i devedesetih je umjereniji, posvećen liberalnim idejama.

Prvak političke satire, farse i subverzivnog humora. Progovara iz nekonformističke pozicije, kritikuje politički i crkveni establišment, i često je u sukobu s vlastima, policijom, cenzorima i medijima. Njegova djela karakteriše “apsurdna mješavina lokalnih dijalekata, latinskih fraza i književnih citata, isporučenih u kombinaciji smijeha i ozbiljnosti“.

Slično idejama commedie dell'arte, njegova se djela često oslanjaju na improvizaciju. Njegove drame, posebno Mistero Buffo, prevedene su na 30 svjetskih jezika, a kada se izvode van Italije, često su prilagođene lokalnim političkim i drugim problemima. Fo podstiče reditelje i prevodioce da mijenjaju njegove drame shodno vlastitom nahođenju, što smatra dosljednom primjenom načela commedie dell'arte.

Izvršio je velik uticaj na italijansku umjetnost, pozorište i televiziju druge polovine 20. vijeka, i bio prvi pozorišni umjetnik kojem je dodijeljena Nobelova nagrada za književnost.

Djela (izbor)

  • Prst u oko (Il dito nell'occhio), 1953.
  • Zdravi za ludnicu (I sani da legare), 1954.
  • Lopovi, lutke i gole žene (Ladri, manichini e donne nude), 1957.
  • Arhanđeli ne igraju na fliperu (Gli arcangeli non giocano a flipper), 1959.
  • Sedma: Kradi malo manje (Settimo: ruba un po’ meno), 1964.
  • Izabela, tri karavele i mlatimuda (Isabella, tre caravelle e un cacciaballe), 1963.
  • Mislim i pjevam (Ci ragiono e canto), 1966.
  • Gospođa je za bacanje (La signora è da buttare), 1967.
  • Velika pantomima (Grande pantomima), 1968.
  • Smiješna misterija (Mistero buffo), 1969.
  • Slučajna smrt jednog anarhiste (Morte accidentale di un anarchico), 1970.
  • Bum, bum! Ko je? Policija! (Pum, pum! Chi è? La polizia!), 1972.
  • Nećemo platiti! Nećemo platiti! (Non si paga!, Non si paga!), 1974.
  • Trublje i maline (Clacson, trombette e pernacchi), 1981.
  • Papa i vještica (Il Papa e la strega), 1989.
  • John Padan i otkriće Amerika (Johan Padan a la descoverta de le Americhe), 1991.
  • Đavo sa sisama (Il diavolo con le zinne), 1997.

Nagrade

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *