Ivan Goran Kovačić – Biografija

Ivan “Goran” Kovačić (Lukovdol, kraj Vrbovskog, 21. 3. 1913 – okolina Foče, 13. 7. 1943), hrvatski i jugoslovenski pjesnik, pisac, učesnik Narodnooslobodilačke borbe poznat po poemi Jama koja je protest protiv  ustaških zločina. Tokom pete neprijateljske ofanzive zaklali su ga četnici.

Biografija

Ivan Goran Kovačić rođen je 21. 3. 1913 u obitelji Ivana i Ruže (rođ. Klein) Kovačić. Sa majčine strane je jevrejskog porijekla. Osnovnu školu pohađao je u rodnom mjestu, prve tri godine realne gimnazije završava u Karlovcu, odakle prelazi u Zagreb.

Period Kraljevine

Nakon atentata u Narodnoj skupštini 20. 6. 1928, i smrti Stjepana Radića, pedesetak dana kasnije, Ivan je napisao pjesmu “Oči Stjepana Radića”.

O blage zaklane oči, iskopane krvavom rukom,
(Za ljudsku smrt prejake, nedohvatno daleke) –
Sada stojite svagdje: nad selom, nad poljem, nad pukom
Ko sunce ljulja vas more i nose ko bisere rijeke.
Pognute glave, div malenom Hrvatskom kroči
Noseć na grubom dlanu blage zaklane oči.

Po maturi je upisao slavistiku na zagrebačkom Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu, ali je vrlo brzo prekinuo studije i intenzivnije se posvetio književnom i novinarskom radu. Prvo novinarsko zaposlenje je dobio 1936. godine i otada se izdržavao baveći se novinarskim poslovima; uređivao je kulturne rubrike, najprije u “Hrvatskom dnevniku”, potom u “Novostima”.

Prije rata je bio simpatizer Hrvatske seljačke stranke, antiklerikalac, ljevičar opšteg tipa, nesklon revolucijama, ali nepopravljivo sklon pravdi i pravu.

Drugi svjetski rat

Ivan Goran Kovačić recituje svoju poeziju saborcima.

Krajem 1942 zajedno s Vladimirom Nazorom je pobjegao iz Zagreba, te se uključio u Narodnooslobodilačku borbu (NOB), gdje je sudjelovao u napornim marševima po Bosni. U ratu je intenzivno pisao. U NOB-u je napisao čuvenu poemu Jama, kao protest protiv ustaških pokolja nad Srbima u drugom svjetskom ratu.

Posljednje svjetlo prije strašne noći
Bio je bljesak munjevita noža,
I vrisak, bijel još i sad u sljepoći,
I bijela, bijela krvnikova koža;
Jer do pojasa svi su bili goli
I tako nagi oči su nam boli.

Krajem juna i početkom jula 1943 nalazio se u istočnobosanskom selu Vrbici kod Foče, skrivajući se od četnika koji su klali partizanske ranjenike sa Sutjeske. Krajem juna ili početkom jula četnici su ga pronašli i ubili. Pored Kovačića, četnici su tada zaklali i profesora Medicinskog fakulteta u Beogradu dr Simu Miloševića.

Spomenik Ivanu Goranu Kovačiću u Zagrebu, djelo Vojina Bakića iz 1963.

Grob Ivana Gorana Kovačića ostao je nepoznat, baš onako kako je bio poželio (pjesma-epitaf Moj grob).

Djela

Izvod iz poeme “Jama” I. G. Kovačića, s ilustracijama slikara-partizana Z. Price i E. Murtića.
  • Poezija (1932)
  • Dani gnjeva (1936)
  • Ognji i rože (posthumno objavljeno)
  • Sveti psovač (posthumno objavljeno)
  • Eseji i ocjene (posthumno objavljeno)

U popularnoj kulturi

O Ivanu Goranu Kovačiću je godine 1979 je snimljen istoimeni film, gdje je njegov lik tumačio Rade Šerbedžija. Dvije godine kasnije je u TV-seriji Nepokoreni grad jedna epizoda bila posvećena njegovom i Nazorovom bijegu iz Zagreba; u njoj je Ivana Gorana Kovačića tumačio pjesnik Enes Kišević.

 

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *