Modest Musorgski – Biografija

Modest Petrovič Musorgski (rus. Modést Petróvič Músorgskiй, Karevo, 21. mart 1839. — Sankt Peterburg, 28. mart 1881.) ruski kompozitor, član „Velike petorice”.

Jedan od ruskih kompozitora čije je stvaralaštvo najviše uticalo na razvoj ruske muzike. Za svog kratkog života, Musorgski je radio na stvaranju 5 opera (4 nisu završene), napisao je niz simfonijskih djela, cikluse vokalne i klavirske muzike, mnoge romanse i horove. Musorgski je u svom stvaralaštvu dosledno ispoljavao nacionalne crte, realizam, ali specifičnost kompozitora i njegov novatorski kvalitet nisu bili prepoznati za njegovog života. Danas su opere Boris Godunov i Hovanščina priznata remek-djela svjetskog muzičkog teatra, a njihove postavke se daju u najboljim pozorišnim kućama Rusije i svijeta. Po zvanju je bio oficir, ali je napustio vojnu službu da bi se priključio grupi nacionalno orijentisanih kompozitora „Petorke”, mada je svojom umjetničkom poetikom i originalnošću muzičkog izraza, koji zasniva na obeležjima izvornog ruskog folklora – ostao nezavisan. U solo pjesmama prikazuje likove iz naroda i dočarava svijet dječjih doživljaja. U monumentalnoj istorijskoj operi „Boris Godunov” za nosioca radnje stavlja narod. U svoje vrijeme je bio nepriznat ali je svojim originalnim muzičkim jezikom otišao daleko ispred savremenika i uticao na mnoge impresioniste i kompozitore slovenskih zemalja.

Biografija

Otac Musorgskog potiče iz starog plemičkog roda Musorgskij. Do svoje desete godine Modest i njegov stariji brat Filaret su bili podučavani kod kuće. Muzički talenat Musorgskog je rano prepoznat, klaviru ga je podučavala majka, a zatim i nastavnica muzike, te je već sa devet godina svirao Fildov (John Field) koncert. 1849., preselivši se u Sankt-Peterburg, braća su se upisala u nemačku školu Petrišule, a Modest nastavlja da uči klavir kod Gerkea. 1852, ne završivši školu, Modest se upisao u Vojno učilište, u konjičku školu za gardiste. Musorgski je bio jedan od rijetkih pitomaca koji su ispoljili želju za proučavanjem filozofije, umjetnosti, književnosti, a nastavlja da vježba i klavir. Po završetku konjičke škole 1856. godine, Musorgski je primljen u gardijski Preobraženski puk. Jedan od kolega ga je upoznao sa Dargomižskim, kod koga su se sastajali mnogi muzičari. Kod njega je upoznao i Kjuija, a preko njega i Balakirjeva i Stasova. Na njihov podsticaj Musorgski počinje da se interesuje za komponovanje. Zajedno sa njima on analizira kompozicije ruskih i zapadnoevropskih kompozitora i stiče teorijska znanja. Zbog premeštaja u bataljon van Peterburga, koje ga udaljuje od prestonice i kruga prijatelja, Musorgski rješava da podnese ostavku i u potpunosti se posvećuje muzičkom stvaralaštvu. Balakirjevljev kružok godine 1961. biva dopunjen još dvema značajnim ličnostima ruske muzike: Rimski-Korsakov i Borodin, tako, zajedno sa Balakirjevim, Kjuijem i Musorgskim čine „Rusku petoricu” (rus. mogučaя mučka – moćna petorica, moćna gomilica – prema krilatici Stasova), a kružok dobija na značaju kroz planski rad i postaje kreativno mjesto za razmjenjivanje muzičkih iskustava. Ovi kompozitori, okupljeni oko Balakirjeva (kao najstarijeg člana) smatrali su sebe nastavljačima Glinkinog djela. Izvor ideja i estetičkih načela tražio je kod Černiševskog, Hercena, i u tome leži porijeklo njegovog realizma. Nakon manjih kompozicija, rad nad većim formama započeo je pisanjem muzike za Sofokleovu tragediju Edip, koju nikad nije završio. Sljedeće zamisli – opera Salambo i Ženidba prema Gogolju takođe nisu ostvarene. Operu Boris Godunov Musorgski je završio 1870. godine. Opera nije dobila odobrenje repertoarskog komiteta Carskih pozorišta, a navodni razlog bio je „nedostatak ženskog elementa”. Premijera druge redakcije opere održana je u Marijinskom teatru tek 1874. godine. 1872. Musorgski je zamislio „narodnu muzičku dramu” Hovanščina, istovremeno radeći i na operi Soročinski sajam. Hovanščina nije izdata za života kompozitora (Musorgski je završio orkestraciju samo dvaju fragmenata), a treći čin Soročinskog sajma nije završio u potpunosti.

Poslednje godine

Sedamdesetih godina devetnaestog vijeka „Velika petorica” su počela da se razilaze, što je razočaralo Musorgskog. Takođe, mučila ga je i činjenica da njegovo stvaralaštvo nije priznato u akademskoj sredini i Marijinskom teatru. Ovo je rezultiralo problemima sa nervnim sistemom i alkoholom. Kako njegov stvaralački proces nije podrazumijevao skiciranje muzike, već je uvijek pisao sukcesivno, gotovu kompoziciju, nažalost, u takvom nervnom rastrojstvu nije mogao da stvara brzo kao što je navikao. Pred kraj života je imao samo sporadične izvore zarade, a zahvaljujući prijateljici, pjevačici D. M. Leonovoj, 1879. godine je kao korepetitor išao na turneju po jugu Rusije, a izvodio je i svoja novatorska djela. Musorgski je umro u Nikolajevskoj vojnoj bolnici u Peterburge, nakon napada delirium tremensa. Nekoliko dana pred smrt Ilja Rjepin je naslikao jedini portret kompozitora nastao za njegovog života. 1972. u selu Naumovo na imanju majčine linije Musorgskog, otvoren je Spomen muzej M. P. Musorgskog. Imanje Musorgskih u obližnjem rodnom Karevu nije sačuvano.

Stvaralaštvo

U muzičkom stvaralaštvu Musorgskog ruske nacionalne crte našle su jak izraz. To se ispoljilo u radu sa narodnom i crkvenom muzikom, staroruskom monodijom (znameni raspjev), melodikom, harmonijom (koju odlikuje modalnost, linearnost), ritmu (složeni metar, originalne ritmičke formule), i, konačno, kroz uzimanje sižea iz ruskog života.

U pogledu vokalnog stila, osim realizmu, težio je izražajnom otkrivanju riječi kroz muziku (u čemu je nasljednik Dargomižskog). Poseban i najvažniji segment stvalaštva Musorgskog su, svakako, opere. Boris Godunov, napisan prema drami Puškina, i pod uticajem Karamzinovog tumačenja njegovog istorijskog lika, jedno je od najznačajnijih djela u svjetskim razmjerama. Obije reakcije (1869, 1872), veoma različite, jesu ravnopravna autorska rješenja.

Svojevremeno je i Hovanščina veoma kritikovana. Ona predstavlja ne dramu jedne istorijske ličnosti, kroz koju se otkriva tema vlasti, zločina, savjesti i osvete, kao Boris Godunov, već je zapravo bezlična istoriozofska drama u kojoj se, zahvaljujući odsustvu izražene centralne ličnosti, karakteristične za operu tog vremena, otkrivaju čitavi slojevi narodnog života i ističe se tema duhovne tragedije čitavog naroda.

Musorgski je napisao svega nekoliko djela za orkestar, među kojima se izdvaja simfonijska slika Noć na Golom brdu. Manje je poznati Intermeco za klavir, iz 1862. godine.

Istaknuto djelo za klavir – ciklus pjesama Slike sa izložbe napisano je 1874. godine, u vidu muzičkih ilustracija za akvarele V. A. Gartmana. Kontrastni komadi smjenjuju se sa „refrenom”, „Promenadom” koji predstavlja raspoloženje posmatrača izložbe koji ide od jedne do druge slike.

Priznanje

Na veliku scenu muziku Musorgskog je izveo Rimski-Korsakov, koji je nekoliko godina svog života posvetio sređivanju muzičkog nasljeđa svog prijatelja. Njegove redakcije neki muzičari smatraju neautentičnim, jer je on intervenisao ne samo na orkestraciji, već i na harmoniji, ritmu i obliku originala. Ipak Rimski-Korsakov je najzaslužniji za činjenicu da je djelo Musorgskog prihvaćeno i „gramatički ispravno” oformljeno. Noć na Golom brdu je upravo najčešće izvođena u Korsakovljevoj redakciji, Borisa Godunovog je, između ostalih, orkestrirao i Šostakovič, a Slike sa izložbe je za orkestar preradio Moris Ravel.

Uticaji na kasnije generacije kompozitora

Neki muzikolozi u novatorskoj interpretaciji melodije i harmonije kod Musorgskog vide najavu nekih osobenosti muzike 20. vijeka. Dramaturgija operske muzike uticala je na djelo Janačeka, Stravinskog, Šostakoviča, Berga, Mesijana, i mnogih drugih. Djela Musorgskog su orkestrirali E. Denisov, N. Korndorf, E. Svetlanov, D. Šostakovič, R. Ščedrin i drugi istaknuti kompozitori.

Kompozicije

Za muzički teatar

(autor svih libreta je M. P. Musorgski)

Opera Boris Godunov (1869, 1872.). Premijera druge redakcije: Marijinski teatar u Sankt-Peterburgu 27.01.1874. Premijera prve redakcije: Muzički teatar Stanislavskog i Nemiroviča-Dančenko u Moskvi, mart 1929.
Opera Hovanščina (1873-1880, nezavršena), podnaslov „narodna muzička drama”.
Opera Ženidba (1868, nedovršena), na tekst istoimenog komada Gogolja. Posvećena V. V. Stasovom.
Opera Soročinski sajam (1874-1880, nedovršena), prema istoimenoj priči Gogolja.
Opera Salambo (1863-1866, nedovršena), prema romanu G. Flobera, sa stihovima V. A. Žukovskog, A. N. Majkova, A. I. Poležajeva.

Za glas i klavir

Mlade godine. Zbornik romansi i pjesama (1857-1866)
Dječija. Epizode iz dječjeg života. Vokalni ciklus na riječi kompozitora (1870)
Bez sunca. Vokalni ciklus na stihove A. A. Goleniščeva-Kutuzova (1874)
Pjesme i igre smrti. Vokalni ciklus na stihove A. A. Goleniščeva-Kutuzova (1877)

Pojedinačne romanse i pjesme

Djela za klavir

Slike sa izložbe, ciklus komada (1874)
Polka Podpraporщik (1852)
Intermeco (1861)
Emprompti Uspomena na Beljtovog i Ljubu (1865)
Njanja i ja. Uspomene iz djetinjstva (1865)
Skerco Švalja (1871)
Suza (1880)
U selu. Quasi fantasia (1880)
Kapričo Blizu južne obale Krima (1880)
Duma. (1865)
Ein Kinderscherz (Dečija šala) (1859-60)
La capricieuse (1865)
Meditation (feuillet d’album) (1880)
Skerco cis-moll (1858)

Djela za hor i orkestar

Noć na Golom brdu, simfonijska slika (1867)
Intermezzo in modo classic, za orkestar (1867)
Osvajanje Karsa, svečani marš za veliki orkestar (1880)
Skerco B-dur za orkestar (1858)
Isus Navin, za soliste, hor i klavir (1866)
Poraz Senaheriba, za hor sa orkestrom na tekst DŽ. Bajrona iz Jevrejskih melodija (1867; 1874)
Alla Marcia notturna, mali marš za orkestar (1861)

Izgubljena djela

Bura na Crnom moru. Velika muzička slika za klavir.
Vokalize za tri ženska glasa: Andante cantabile, Largo, Andante giusto (1880).
Sonata C-dur za klavir u 4 ruke (1861).

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *