Slavoj Žižek – Biografija

Slavoj Žižek (Ljubljana, 21. mart 1949.), slovenački filozof, poznat je njegov doprinos na polju političke teorije, teorije filma i teorijske psihoanalize. Najveći uticaj na njegov filozofski razvoj imao je Jacques Lacan, Georg Wilhelm Friedrich Hegel i Marksizam.

Zaposlen je kao stariji istraživač na Institutu za sociologiju i filozofiju na Ljubljanskom univerzitetu i profesor je na prestižnoj European Graduate School. On je i direktor na Birkbeckovom Institutu društvenih nauka u Londonu i predsjednik Društva teorijskih psihoanalitičara u Ljubljani. Kao profesor gostovao je na univerzitetima u Chicagu, Columbiji, na London Consortium, na Princetonskom univerzitetu, The New School, Univerzitetu u Minnesoti, Kaliforniji i Michiganu. Od 2005, Žižek je član Slovenske akademije nauka i umjetnosti.

Žižek je postigao međunarodno priznanje kao socijalni teoretičar nakon što je objavljena njegova prva knjiga na engleskom The Sublime Object of Ideology godine 1989. Za njega kažu da je “jedan od najpoznatijih javnih intelektualaca,” a neki idu i dalje i kažu da je “Borat filozofije,” “Elvis kulturnih teorija,” i “najpoznatiji svjetski filozof.” Ovakva poređenja on sam najradije izbjegava.

Biografija

1971. u Ljubljani, na filozofskom fakultetu, diplomirao je filozofiju i sociologiju. Doktorirao je na temu psihoanalize u Parizu (Universite Paris-VII). Svrstava se u filozofe poststrukturalizma i opisuje samog sebe kao “staromodnog marksistu” i “ljevičarskog ekstremistu“. Žižek je jedan od najplodnijih filozofskih pisaca današnjice i napisao je (ukupno) više od 100 knjiga i preko 900 radova. Piše slovenskim, francuskim i engleskim jezikom, uz to zna srpski/hrvatski i italijanski jezik. Jedan je od najpoznatijih i najkontroverznijih intelektualaca današnjice.

Žižek je rođen u Ljubljani, Slovenija u tadašnjoj SFRJ, u porodici srednje klase. Oba njegova roditelja bili su ateisti. Njegov otac Jože Žižek bio je ekonomista i javni službenik u Prekomurju, na istoku Slovenije, a majka Vesna računovođa u državnoj firmi. Većinu djetinjstva proveo je u primorskom mjestu Portorož. Porodica se preselila natrag u Ljubljanu i tu je Slavoj pohađao prestižnu Srednju školu Bežigrad. 1967., upisao se na Univerzitet u Ljubljani gdje je studirao filozofiju i sociologiju. Nakon što je dobio titulu Doktora umjetnosti na području filozofije na Univerzitetu u Ljubljani, počeo je studirati psihoanalizu na pariškom Univerzitetu s Jacques-Alainom Millerom i Françoisom Regnaultom.

Žižek je počeo studirati u doba liberalizacije Titove Jugoslavije. Francuske strukturaliste počeo je čitati i prije nego je počeo djelovati na univerzitetu. 1967 objavio je prvi prevod teksta Jacquesa Derrida na slovenski.

Među onima koji su uticali na njega u ranom periodu bio je slovenski marksistički filozof Božidar Debenjak, koji je uveo ideje Frankfurtske škole u Sloveniju. Debenjak je predavao filozofiju njemačkog idealizma na Univerzitetu u Ljubljani, i njegovo čitanje Marksovog Kapitala s pogleda Hegela u knjizi Fenomenologija uma uticao je na mnoge mlade slovenske filozofe.

Žižek se kretao u krugovima disidentskih intelektualaca, uključujući i filozofe Tinu Hribara i Ivu Urbančića, i objavljivao je članke u alternativnim časopisima kao što su Praxis School, Tribuna i Problemi, koji je takođe i uređivao. 1971. dobio je mjesto na Univerzitetu u Ljubljani kao pomoćni istraživač. 1973., nakon što su Josip Broz Tito i Stane Dolanc smijenili liberalno slovensko predsjedništvo, Žižek je otpušten nakon što je njegova disertacija izričito okarakterisana kao “ne-Marksistička”. Nekoliko sljedećih godina proveo je u vojnoj službi u Jugoslovenskoj narodnoj Armiji u Karlovcu.

Nakon što je četiri godine bio nezaposlen, Žižek je dobio mjesto službenika u Slovenskom Marksističkom Centru. U to vrijeme priključio se grupi slovenskih studenata, među kojima su bili Mladen Dolar i Rastko Močnik, koja se teorijski fokusirala na teoriju psihoanalize koju je postavio Jacques Lacan. 1979, zaposlio se kao istraživač na Institutu za sociologiju na Univerzitetu u Ljubljani uz pomoć filozofa Ivana Urbančića.

Početkom osamdesetih odlazi u Pariz i tu pohađa nedjeljni seminar Jacquesa-Alaina Millera, poznatog kao sljedbenika Jaquesa Lacana. U to vrijeme pohađa i disertacijski program na univerzitetu u Parizu.

Krajem osamdesetih godina dvadesetog vijeka privukao je pažnju kao kolumnista alternativnog časopisa za mlade Mladina, kritikujući Titov režim kao i više aspekata Jugoslovenske politike, posebno militarizaciju društva. Žižek je bio član Komunističke Partije Slovenije do oktobra 1988., kada ju je napustio zbog neslaganja s Ljubljanskim procesom protiv četvorice novinara koji su optuženi da su objavili vojnu tajnu, zajedno s još 32 slovenska intelektualca. Između 1988. i 1990. aktivno je sudjelovao u nekoliko političkih i građanskih pokreta koji su se borili za demokratiju u Sloveniji, među kojima je najpoznatiji Komitet za odbranu ljudskih prava. Na prvim slobodnim izborima 1990, kandidovao se za Predsjednika Republike Slovenije ispred Liberalno Demokratske Stranke.

Usprkos svom aktivnom sudjelovanju u liberalnim demokratskim kretanjima, Žižek ostaje vjeran komunističkom idealu. 2008. u intervjuu s Amy Goodman na Democracy Now!, opisao je samog sebe kao “komunistu u kvalifikovanom obliku,” a u drugom pojavljivanju u oktobru 2009. opisao je sebe kao “radikalnog ljevičara.” Sljedeće godine Žižek je gostovao u dokumentarnom filmu na kanalu Arte pod imenom Marx Reloaded, u kojem brani ideju komunizma.

Bio je oženjen sa Renatom Salecl, koja je isto priznati filozof u Sloveniji kao i sa kćerkom Argentinskog psihoanalitičara, fotomodelom Analiom Hounie.

Rad i međunarodno priznanje

U svojim ranim radovima Žižek objašnjava Hegela i Marxa pomoću Lacanove teorije. U to vrijeme (u osamdesetim godinama prošlog vijeka) preveo je na slovenski jezik radove Lacana, Sigmunda Freuda i Althussera. Uz to, napisao je predgovor slovenskim prevodima detektivskih priča G. K. Chestertona i Johna Le Carréa. 1998. objavio je prvu knjigu koja je potpuno posvećena teoriji filma. Međunarodno priznanje dobio je 1989. objavljivanjem prve knjige na engleskom The Sublime Object of Ideology.

Žižek je pohađao mnoge konferencije širom svijeta i održao mnoga predavanja, ovo je snimljeno na predavanju u Poljskoj

Žižek je napisao tekst uz fotografije Bruce Webera u katalogu za Abercrombie & Fitch. Na pitanje o tome u Boston Globe odgovorio je: “Kad bih se morao odlučiti da li za novac da radim ovakve stvari ili da postanem redovno zaposlen kao američki akademik koji ljubi guzice da bi objavio univerzitetski članak, sa zadovoljstvom bih odabrao pisanje ovakvih tekstova!”

Žižek redovno objavljuje u časopisima Lacanian Ink i In These Times u SAD, New Left Review i The London Review of Books u Velikoj Britaniji, te u Slovenskom ljevičarskom magazinu Mladina i dnevnim listovima Dnevnik i Delo. Sarađuje i sa uticajnim Poljskim ljevičarskim časopisom Krytyka Polityczna, regionalnim ljevičarskim magazinom Novi Plamen, i jedan je od urednika psihoanalitičarskog časopisa Problemi.

Magazin Foreign Policy uvrstio ga je među najveće umove u 2012. godini.

Učenje

Ian Parker tvrdi da ne postoji Žižekov sistem u filozofiji jer nas Žižek sa svim svojim nedosljednostima, pokušava natjerati da više razmišljamo o tome koliko smo spremni vjerovati i prihvatiti učenje jednog autora (Parker, 2004). Sam Žižek brani Jacquesa Lacana, koji neprekidno usavršava svoje teorije, objašnjavajući kako nije uloga filozofa da nam objasni što je svijet, nego da nas podstakne da preispitamo svoje ideološke pretpostavke. Filozof je po njemu onaj koji postavlja pitanja, a ne onaj ko pokušava odgovoriti na njih.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *