Tomaš Masarik – Biografija

Tomaš Garig Masarik (češ. Tomáš Garrigue Masaryk; Hodonjin, 7. mart 1850 — Lani, 14. septembar 1937), prvi predsjednik Čehoslovačke, osim toga političar, filozof, sociolog i novinar.

Djetinjstvo i školovanje

Masarik je rođen u radničkoj porodici u gradu Hodonjinu koji se nalazi u Moravskoj (tačnije u Moravskoj Slovačkoj), koja je onda bila dio Austrougarske a danas se nalazi na teritoriji Češke Republike. Njegov otac je bio Slovak Jozef Masarik, a majka Terezija Masarikova, rođ. Kropačkova i bila je porijeklom iz Moravske, tačnije iz Hane, odnosno, češkog je porijekla, ali se kretala u društvu Njemaca, tako da nije dobro znala češki jezik i po nekima, Masarik je skrivao njeno „njemačko“ porijeklo.

Osnovno obrazovanje stekao je u Hodonjinu a zatim se školovao u Hustopeču i Beču gdje je maturirao. Studirao je filozofiju u Beču i doktorirao 1876. godine. Upoznao se sa Amerikankom Šarlotom Garig, oženio se sa njom i primio ime Tomaš Garig Masarik 1878. godine.

Politička karijera

Тomaš Masarik u kancelariji

1882. postao je vanredni profesor Filozofije na Praškom univerzitetu, nakon što je ovaj podijeljen na njemački i češki dio. Zbog svojih ideja bio je jako popularan kao profesor, a počeo je i da se pojavljuje u političkom životu i biran je za poslanika Carskog vijeća (austrijski Rajhsrat) 1891. i ponovo 1907. Napadao je Austro-ugarski savez sa Njemačkom, kao i njenu imperijalističku politiku na Balkanu. Branio je prava Srba i Hrvata, naročito u vrijeme aneksije Bosne i Hercegovine 1909. godine. Zahvaljujući Masariku, car Franc Jozef bio je primoran da oslobodi Srbe optužene za veleizdaju Habsburške monarhije, u montiranom zagrebačkom procesu u kom su se čule i opasne optužbe na račun Kraljevine Srbije.

Prvi svetski rat

Тomaš Masarik je tokom Prvog svjetskog rata putovao po svijetu sa pasošima Kraljevine Srbije (izdatim 1915. i 1917). Oni se čuvaju u Pragu u arhivu Akademije nauka.

Početkom 1915. godine emigrirao je u zapadnu Evropu, gdje je priznat za predstavnika Češkog pokreta za nezavisnost, i odakle se zalagao za osnivanje države koja bi obuhvatala Češku, Moravsku, Šlesku (čiji se veći dio nalazi na prostoru današnje Poljske) i Slovačku.

Čehoslovačka

Nakon raspada Austro-ugarske, saveznici priznaju Masarika za predsednika Privremene vlade Čehoslovačke, a 14. novembra 1918. ga čehoslovačka Narodna skupština izabira i on je postaje prvi predsjednik Čehoslovačke. Već 20. decembra se vratio iz emigracije. Masarik je biran za predsjednika tri puta: 1920, 1927, i 1934. godine. Kao „Oslobodilac” i „Otac Čehoslovačke”, stalno je bio zauzet rješavanjem krize nastale sukobom čeških i slovačkih stranaka, kao i rješavanjem statusa Slovaka. Nakon uspona Hitlera, bio je jedan od prvih političkih lidera u Evropi koji je izrazio javnu zabrinutost. Podnio je ostavku 14. decembra 1935. godine, zbog starosti i lošeg zdravlja, a naslijedio ga je Edvard Beneš. Nepune dvije godine nakon napuštanja funkcije Masarik je umro, u 87. godini, u Lani češ. Lány (Čehoslovačka, današnja Češka). Bio je pošteđen svjedočenja potpisivanja Minhenskog sporazuma i nacističke okupacije svoje zemlje.

Filozofija i religija

Bio je filozof racionalista i humanista. Imao je religiozno, ali ne i crkveno mišljenje. Bio je antiklerikalan, protivnik katoličkog mišljenja, apsolutizma, konzervativizma, komunizma, marksizma i Sovjetskog Saveza. Bio je humanističkih i socijalno bezkonfliktnih mišljenja, a u državničkoj sferi bio je za demokratiju anglosaksonskoga tipa. Svoje filozofsko shvatanje predstavio je u knjigama „Češko pitanje“, „Socijalno pitanje“ i „Rusija i Evropa“.

Češko-slovački odnosi

Тomaš Masarik i Milan Rastislav Štefanik, spomenik u Košicama, u Slovačkoj.

Масарик је био идеолог чешкословакизма и сматрао је Чехе и Словаке за један народ. Био је за аутономију Словака.

Masarik je bio ideolog češkoslovakizma i smatrao je Čehe i Slovake za jedan narod. Bio je za autonomiju Slovaka.

„Nema Slovačkog naroda i to je samo dio mađarske propagande”

„Dolazim u Slovačku rado jer saosjećam sa slovačkim narodom i njegovom tužnom sudbinom koja mu je donosila razdvajanje i uništenje”

Slovačkim problemima se posvećivao u časopisima „Vrijeme“ i „Naše doba“.

Djela

„Teorija istorije po principima Bukea“, 1883.
„Češko pitanje“, 1895.
„Naša sadašnja kriza“, 1895.
„Karel Havljiček“, 1896.
„Socijalno pitanje“, 1898.
„Ideja Palackog, naroda češkog“, 1912.
„Rusija i Evropa“, 1919 — 1921.
„Nova Evropa“, 1920.
„Svjetska revolucija“, 1925.
„Put demokratije“, 1933—1936.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *