Jacques Brel – Biografija

Jacques Romain Georges Brel (Schaerbeek (Bruxelles), Belgija, 8. april 1929.Bobigny (Pariz), Francuska, 9. oktobar 1978.), poznati belgijski šansonjer i glumac.

Njegove dramatične pjesme, donijele su mu velik krug obožavaoca, isprva po Francuskoj, a kasnije širom svijeta. Brel se danas drži za rodonačelnika moderne šansone. Iako je snimao gotovo isključivo na francuskom, njegove pjesme probile su se i na anglosaksonsko tržište, preko prepjeva koje su izvodili brojni tadašnji popularni pjevači; Ray Charles, Judy Collins, John Denver, Kingston Trio, Nina Simone, Frank Sinatra, Scott Walker, Andy Williams i brojni drugi.

Brel je bio i uspješni filmski glumac i reditelj, njegov film, – Le Far West (Daleki Zapad), bio je nominovan za Zlatnu palmu na Filmskom festivalu u Kanu 1973.

Brel nije samo pjevao svoje šansone, već ih je duboko emotivno proživljavao. Svaka njegova pjesma bila je duboko proživljeno emotivno iskustvo, o čemu je pjevao bez uvijanja i lažnog srama, dajući kompletnog sebe publici kojoj se obraća, a to je ona u to vrijeme znala cijeniti. Često se obrušavao na malograđanštinu, i brojne predrasude koje je ona imala, a ljubav je kao snaga koja pokreće svijet, bila tema većine njegovih pjesama.

Biografija

Jacques Brel je rođen u flamanskoj buržuaskoj porodici, otac mu je bio vlasnik fabrike kartonske ambalaže. Brel od ranih dana nije bio dobar učenik (iako ga škola nije previše interesovala), a pokazivao je izuzetan interes za glumu i muziku, sa 15 godina (1944.), počeo je svirati gitaru a već sljedeće godine osnovao je teatarsku grupu sa školskim prijateljima. Kako mu škola nije išla, otac ga sa navršenih 18 godina, 1947. zapošljava u vlastitoj fabrici. Jacques se 1950. oženio sa Thérèse Michielsen, koju su prijatelji i on zvali Miche, već sljedeće godine rodila mu se kćerka (sa Miche je do kraja braka imao tri kćerke). Dosadan obični malograđanski život nije mu bio suđen, ”đavo mu nije dao mira” pa je 1952., počeo pisati i izvoditi vlastite pjesme, isprva po porodičnim zabavama, a kasnije po briselskim kabareima, što se njegovoj porodici i prijateljima nije dopadalo. Te godine nastupio je po prvi put na lokalnom radiju.

Muzička karijera
1953. -1959.

Od januara 1953, Brel nastupa u brusselskom kabareu La Rose Noire, u februaru potpisuje ugovor s kućom Philips Records i snima svoju prvu singl ploču, na tadašnjih 78 okretaja – Sajam (La foire), koja je puštena u prodaju u martu. Njegov talent privukao je pažnju umjetničkog direktora kompanije Jacquesa Canettija, koji ga je nagovarao da se preseli u Pariz, Brel ga je poslušao i pri kraju te iste godine otišao, uprkos protivljenju porodice, koja je mislila da treba ostati uz ženu i tek rođenu drugu kćerku.

Brel je ispočetka nastupao je po pariškim kabareima Trois Baudets, l`Écluse, l`Échelle de Jacob nastojeći privući pažnju publike na svoje strastvene šansone. U julu 1954., nastupio je po prvi put u slavnoj koncertnoj dvorani Olympia u ljeto je krenuo na svoju prvu francusku turneju zajedno sa tada poznatim pjevačima Dariom Morenom, Philippe Clayom i Catherine Sauvage. Pri kraju godine Philips Records objavljuje mu je debitantski album sa devet pjesama – Jacques Brel et ses Chansons.

U martu 1956. krenuo je na svoje prve inostrane turneje po Sjevernoj Africi, Amsterdamu, Lausanni i kroz cijelu Belgiju. Te godine u julu, desio se sudbonosni događaj, koji je bitno uticao na njegovu daljnju karijeru, za vrijeme nastupa u Grenoblu, upoznao je pijanistu Françoisa Raubera, klasično obrazovanog muzičara, koji je postao njegov kućni pijanista na svim budućim snimanjima. Rauber je pomogao Brelu kod većine aranžmana njegovih pjesama, ali i da nadoknadi nedostatke formalnog muzičkog školovanja. U septembru te iste godine Brel je snimio svoj drugi album Quand on n'a que l'amour (Kad imaš samo ljubav), koji je bio prekretnica u njegovoj karijeri. Naslovnu pjesmu s tog albuma istog imena, Philips Records izdaje na EP ploči u novembru, a ploča se penje na #3 francuskih top lista.

U februaru 1957. nastupa u pariškom teatru Alhambra zajedno sa Maurice Chevalierom, Michel Legrandom i plesačicom Zizi Jeanmaire. U decembru 1958. pozvan je da nastupi u Olympiji, kao dodatak u nastupu Philippe Claya, Brelov izuzetno emotivni nastup uz pijaniste Gérarda Jouannesta i kućnog Françoisa Raubera pretvorio se u trijumf, koji je publika frenetično pozdravila.

1960.-1967.

Od januara 1960., Brel ima novog impresarija – Charlesa Marouanija, koji mu organizuje seriju internacionalnih koncerata od Sjedinjenih Američkih Država, Kanade, preko Bliskog Istoka do Sovjetskog saveza i gradova širom Francuske. Od tad mu popularnost stalno raste, 1961. je godina kad je na vrhuncu slave, održava i do 300 koncerata godišnje.

U oktobru 1962., Brel osniva vlastitu izdavačku kuću Arlequin (ubrzo je preimenovao u Editions Musicales Pouchenel) u kojoj za direktora postavlja svoju ženu – Miche, koja se u međuvremenu sa dvije kćerke vratila u Bruxelles i ostavila ga samog u Parizu. U novembru te iste godine izdao je singl ploče Les Bigotes (Ljudi s predrasudama), Quand maman reviendra (Kad se majka vrati), Filles et les chiens (Djevojke i psi) i La Parlote (Ćaskanje).

U to vrijeme počinje rasti njegov ugled u Sjedinjenjim Američkim Državama, ponajviše zahvaljujući pjesniku i pjevaču Rodu McKuenu koji je prepjevao brojne Brelove pjesme na engleski, tako da su ih počeli izvoditi i američki pjevači, između ostalih i Kingston Trio koji su na svom albumu Time to Think snimili i pjesmu Seasons in the Sun, prepjev Brelove balade Le moribond (Umirući), koja se i danas vrti na brojnim radio stanicama.

Nekoliko njegovih šansona spada u najljepše stranice kantautorske šansone francuskog govornog područja, pjesma Ne me quitte pas koju su kasnije interpretirali i prepjevali brojni izvođači širom svijeta, njegov je zaštitni znak, i za mnoge žene i djevojke – najljepša ljubavna šansona uopšte.

Na vrhuncu svoje petnaestogodišnje pjevačke karijere 16. maja 1967. naglo je napustio pozornicu javno se oprostivši od publike na svom posljednjem recitalu u malom bioskopu u gradiću Roubaixu na sjeveru Francuske. Tu naglu odluku obrazložio je da ne želi iznevjeriti samog sebe, ni iskrenost svojih interpretacija, kao i da se ne želi beskonačno ponavljati pjevajući svoje šansone. Na kraju godine, kupio je jedrilicu i objavio da ide oploviti svijet. S druge strane na tu Brelovu odluku uticala je njegova druga ljubav – gluma, te iste godine snimio je svoj prvi film, film reditelja André Cayatta – Les risques du métier (Riskantni posao).

1968. -1972.

Filmsku karijeru je nastavio 1968., snimivši: La bande à Bonnot (Bonnotova banda), reditelja Philippe Fourastiéa, u kom je nastupio sa Annie Girardot i Bruno Cremerom, 1969. snimio je svoj treći film Mon oncle Benjamin (Moj ujak Benjamin), reditelja Édouarda Molinaroa. Do kraja svoje filmske karijere glumio je u deset filmova, od kojih je urnebesna komedija L'aventure, c'est l'aventure (Avantura je avantura), Claude Leloucha iz 1972. imala najveći komercijalni uspjeh.

Na snimanju tog filma u Karibima, upoznao se sa mladom glumicom i plesačicom Madly Bamy u koju se zaljubio, i sa kojom je proveo posljednje godine svog života. Posljednji film – L’emmerdeur (Izazivač nevolja) snimio je 1973. U proljeće te godine, naslutio je da je teško bolestan i da su mu dani odbrojani, pa je sastavio testament po kojoj sve ostavlja ženi Miche, iste godine je snimio singl ploču L'enfance (Djetinjstvo) a sav prihod od prodaje je namijenio hendikepiranoj djeci.

U međuvremenu je 1972., potpisao specijalni 30-godišnji ugovor sa kompanijom Barclay Records, koja je znala da on nema novih pjesama, ali je željela eksploatisati njegov stari materijal. Zbog tog se Brel vratio u studio i ponovo za njih snimio svojih 11 starih hitova; Ne Me Quitte Pas (Ne napuštaj me sad), Marieke, Les Flamandes (Flamanci), Quand on a que l’amour (Kad imaš samo ljubav), Les biches (Jeleni), Le moribond (Umirući), La valse à mille temps (Valcer od hiljadu godina) i Je ne sais pas (Ne znam) na albumu nazvanom po udarnoj pjesmi Ne Me Quitte Pas.

Nakon toga se potpuno povukao i posvetio svojoj strasti jedrenju, sa djecom, prijateljima i pratiljom Madly, plovio je svim morima svijeta na 19 metarskoj jedrilici Askoy II. U novembru 1974. nakon operacije lijevog plućnog krila u Bruxellesu saznao je ono što je slutio, – da boluje od neizlječivog raka pluća, nakon tog je izjavio da želi umrijeti na miru, daleko od očiju javnosti. Nakon toga je doista nestao, živjevši sa Madly na svom brodu u Zalivu Atuona na malenom ostrvu Hiva-Oa (Markiška ostrvaFrancuska Polinezija).

Godinu dana prije smrti vratio se u Pariz gdje je od 5. septembra do kraja oktobra 1977. u najvećoj tajnosti snimio svoj posljednji album – Les Marquises, sa 12 novih pjesama od 17 koliko je napisao na ostrvu Hiva-Oa. Nakon puštanja albuma u prodaju, vratio se sa Madly na ostrvo i živio mirno sve do juna 1978., u julu mu se stanje toliko pogoršalo, da se morao vratiti u Francusku gdje je primljen u bolnicu u Neuillyu, nakon šest nedjelja je otpušten, ostatak ljeta proveo je u južnoj Francuskoj. Stanje mu se pogoršalo 7. oktobra pa je primljen u bolnicu u Bobignyu pored Pariza. Umro je od plućne embolije rano ujutro u 4:10 9. oktobra 1978. u 49 godini života.

Brelov grob na ostrvu Hiva-Oa

Pokopan je na Konjaničkom groblju na ostrvu Hiva Oa, samo nekoliko metara dalje od groba slavnog slikara Paul Gauguina.

Ostavština i uticaj Jacques Brela

Najveći Brelov hit na engleskom tržištu bila je i ostala Ne me quitte pas koju je Rod McKuen preveo kao If You Go Away ona je postala pop standard koju su snimili brojni američki i britanski izvođači, između ostalih; Greta Keller, Frank Sinatra, Tom Jones, Brenda Lee, Violetta Villas, Shirley Bassey, Daliah Lavi, Marc Almond, Emilíana Torrini, Neil Diamond, Scott Walker, Farhad Mehrad, Dusty Springfield, Madonna, Cyndi Lauper, Patricia Kaas i Terry Jacks sa različitim uspjehom na top listama. Veliki hit bila je i pjesma Le moribond (isto u prevodu Roda McKuena) u izvođenju kanadskog pjevača Terry Jacksa – Seasons in the Sun koja je postala svjetski hit 1974. Joan Baez i Judy Collins pjevale su 1960-ih Brelovu antiratnu pjesmu La colombe, kao The Dove (Golubicu). David Bowie je ranih 1970-ih pjevao na svojim koncertima pjesmu Amsterdam. Slavna Marlene Dietrich, prepjevala je Ne me quitte pas na njemački kao Bitte geh nicht fort.

Brelov uticaj na južnoslovenski prostor

Brel je ostavio velik uticaj na prve posleratne jugoslovenske pjevače i kompozitore, Arsen Dedić je sam to autoironično opjevao u svojoj pjesmi – Kad je otišao Jacques, on je prepjevao i otpjevao njegove hitove; Ne me quitte pas kao Nemoj poći sad i Le moribond kao Pjesmu umirućeg. Nemoj poći sad, postala je pravi yu hit kasnih 1960-ih, pjevali su je svi od Ibrice Jusića do Bobe Stefanovića i Anice Zubović. I zagrebački šansonjer Zvonko Špišić odrastao je pod velikim uticajem Brela. Njegove pjesme pjevali su i Dragan Stojnić i Đorđa Marjanovića.

Diskografija
  • 1953. prvi singl: La Foire / Il y a
  • 1954. prvi album: Jacques Brel et ses chansons
  • 1957. Quand on n'a que l'amour, Heureux Pardons,…
  • 1958. Je ne sais pas, Au printemps,…
  • 1959. La Valse à mille temps, Ne me quitte pas, Je t'aime, Isabelle, La Mort,…
  • 1961. Marieke, Le Moribond,…
  • 1962. Olympia 1961
  • 1963. Les Bigotes, Les Vieux, La Fanette,…
  • 1964. Jef, Les Bonbons, Mathilde,…
  • 1964. Olympia 1964
  • 1965. Ces gens-là, Fernand,…
  • 1967. 67 comprenant Mon enfance, À jeun,…
  • 1968. Vesoul, L'Éclusier,…
  • 1970. L'Homme de la Mancha
  • 1972. Nouveaux enregistrements de vieilles chansons
  • 1977. Les Marquises
  • 1988. L'Intégrale
  • 2003. Coffret intégral 2003
Filmografija
Kao glumac
  • 1968. Les Risques du métier (reditelj: André Cayatte)
  • 1968. La Bande à Bonnot (reditelj: Philippe Fourastié)
  • 1969. Mon oncle Benjamin (reditelj: Édouard Molinaro)
  • 1970. Mont-Dragon (reditelj: Jean Valère)
  • 1971. Les Assassins de l'ordre (reditelj: Marcel Carné)
  • 1971. Franz (reditelj: Jacques Brel)
  • 1972. L'aventure c'est l'aventure (reditelj: Claude Lelouch)
  • 1972. Le Bar de la Fourche (reditelj: Alain Levent)
  • 1973. Far West (reditelj: Jacques Brel)
  • 1973. L'Emmerdeur (reditelj: Édouard Molinaro)
Kao reditelj
  • Franz (1971)
  • Le Far West (1973)
Kao scenarista
  • La grande peur de Monsieur Clément (kratki film) (1956)
  • Jacques Brel is Alive and Well and Living in Paris (mjuzikl) (1968)
  • Franz (1971)
  • Le Far West (1973)

 

 

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *