Roy Orbison – Biografija

Roy Kelton Orbison (Vernon, 23. april 1936Hendersonville, 6. decembar 1988), popularni i uticajni američki pjevač, kompozitor i gitarista. Orbison je jedan od pionira rock and rolla koji je u svojoj dugoj karijeri od četiri decenije, presudno uticao na razvoj tog muzičkog žanra. Orbison je ostato upamćen po svojim velikim hitovima; Only the Lonely, In Dreams, Oh, Pretty Woman, Crying, Running Scared, i You Got It, koje je pjevao sa svojim finim baritonom (imao je veliki raspon glas od tri i pol / četiri oktave). Vizualno ga pamtimo po sunčanim naočarima, bez kojih se nije pojavljivao. Za zasluge na polju muzike, dobio je brojne nagrade i priznanja, od; Nagrade Grammy do uvrštenja u Rock kuću slavnih 1989.

Biografija
Počeci

Orbison je odrastao u Teksasu od rodnog Vernona, Fort Wortha do Winka (blizu granice sa Novim Meksikom) kuda su se njegovi roditelji selili u potrazi za poslom. Malom Royu, muzika je bila izuzetno važna, tako da je već 1949, sa samo 13 godina, osnovao svoju prvu grupu The Wink Westerners, a usput je komponovao i učio gitaru. Nakon srednje škole upisao je fakultet na Univerzitetu sjeverni Teksas u gradu Denton, studirao je istoriju i engleski.

Uz studije, svirao je i nadalje u svojoj grupi The Wink Westerners, koji je uživao izvjesnu popularnost u lokalnim razmjerama, tako da su imali i redovne nastupe na lokalnoj televiziji. U jednom od njihovih nastupa, gost im je bio i poznati Johnny Cash koji je primijetio talent Orbisona i preporučio ga svom producentu Samu Phillipsu iz diskografske kuće Sun Records. Phillips je odlučio promijeniti ime grupe u The Teen Kings, a Orbison je pak odlučio napustiti fakultet 1956 i posvetiti se isključivo muzici.

Orbison je prvi veći uspjeh imao sa singl pločom Ooby Dooby izdatoj u junu 1956. Pjesmu Ooby Dooby, komponovao je Orbisonov prijatelj sa fakulteta. Njegova vlastita kompozicija Claudette (nazvana tako po njegovoj prvoj ženi) bila je sljedeći veliki Orbisonov hit. Tu pjesmu snimili su tada vrlo popularni Everly Brothersi na B strani svog hita # 1 All I Have To Do Is Dream. Iz tog doba datira i njegov zaštitni znak – sunčane naočare, on je za vrijeme jedne turneje zaboravio naočare za vid u avionu, pa su mu sunčane naočare ostale jedina alternacija na koje je mogao postaviti leće za vid.

Uspjeh

Roy Orbison je 1957 upoznao darovitog tekstopisca Joe Melsona iz grada Odessa (Teksas). Njihova zajednička saradnja rodila je novi kvalitet u rock muzici, melodijske izmjene praćene lirskim tekstom,- prve rock balade. Tako su nastale balade Raindrops, Uptown (relativno mlaki uspjeh iz 1960) i onda singl Only the Lonely koji je odmah postao hit (#2 u SAD, i #1 u UK), nakon toga Orbison je postao međunarodna rock zvijezda. Njegova sljedeća singl ploča, Runnin’ Scared postala je #1 hit u proljeće 1961. Sljedeća ploča Crying dospjela je #2 na američkoj Billboard Hot 100 listi popularnosti iste godine.

Od 1963, otpočela je plodnja saradnja Orbisona sa tekstopiscem Bill Deesom, on je koautor pjesme Oh, Pretty Woman, koja je postala najveći hit Roya Orbisona, i njegov muzički znak.

Orbison je imao veliki uticaj na tadašnje mlade britanske rockere poput Beatlesa i Rolling Stonesa. On je bio rado viđeni gost u Britaniji, tako da je ljeto 1963, proveo na turneji sa Beatlesima po Britaniji.

Orbison je nominalno bio zvijezda broj 1, međutim kako se turneja bližila kraju, postao je zvijezda broj 2, jer je otpočela beatlemania. Tokom te turneje Orbison je postao, a kasnije i ostao veliki prijatelj Beatlesa, poesbno Lennona i Harrisona. Prijateljstvo sa Harrisonom izrodilo se kasnije i u zajednički projekt, osnovali su grupu Traveling Wilburys u kojoj su zajedno nastupali.

Za razliku od mnogih drugih američkih muzičara, Orbison je nastavio nizati uspjehe i pored britanske invazije koja je tada zahvatila Ameriku. 1964 njegova singl ploča sa hitom – Oh, Pretty Woman, skinula je Beatlese sa #1 u Americi, a bila je i #1 u Britaniji. Ova pjesma doživjela je ponovni uspjeh 1990 kada je postala zvučna kulisa filma Pretty Woman, u kojem je nastupila Julia Roberts.

Orbison je išao na turneje i sa Beach Boysima (1964), i Rolling Stonesima u Australiju (1965). Od 1963 postao je puno popularniji u Britaniji, negoli u rodnoj Americi (imao je 3 hita #1 na britanskoj listi). U Americi mu je popularnost pala i od 1967 više nije imao nijedan hit, sve do 1980-tih. U ostatku svijeta bio je i nadalje rado slušan, tako su mu pjesme Penny Arcade i Working for the Man bile hitovi #1. u Australiji. Bio je popularan u Njemačkoj (u kojoj su izdavane njegove pjesme na njemačkom jeziku; Mama i Shahdaroba (ova pjesma je kasnije preimenovana u San Fernando).

Voljeli su ga i u Francuskoj, njegovu pjesmu Blue Bayou prepjevala je pjevačica Mireille Mathieu i požnjela veliki uspjeh.

Karijera tokom 1970-ih

Sedamdesete su bile generalno govorivši loše za Orbisona, zbog opšte promjene muzičkog ukusa, albumi i singl ploče koje je tada izdavao na sjeverno američkom tržištu doživljavali su neuspjehe. Tek 1977, vratio se na američke top liste, ali ovaj put kao kompozitor. Njegovu pjesmu Blue Bayou otpjevala je tada vrlo popularna pjevačica Linda Ronstadt na svom trostrukom platinastom albumu Simple Dreams. Singl ploča sa njenom obradom popela se na #3. američkih lista. Sedamdesete su bile i loše po njegovo zdravlje, – otkriveno je da boluje od miokarda. 1978. se zbog toga podvrgnuo operaciji srca i tako dobio priliku za novi život.

Povratak 1980-ih

Osamdesete su bile doba kad je ponovo otkriven Roy Orbison, – posebno su rado uzimali njegove pjesme za filmove. Roy Orbison je 1980 otpjevao pjesmu That Lovin’ You Feelin’ Again u duetu sa pjevačicom Emmylou Harris, za to su nagrađeni Nagradom Grammy 1981 godine u kategoriji – najbolja country pjesma.

1985 godine, snimio je pjesmu Wild Hearts za film Insignificance Nicolasa Roega. 1986 David Lynch uzima je njegovu pjesmu Dreams kao muzičku podlogu za svoj slavni film Blue Velvet. Ovaj novi interes za Orbisona, doveo je do toga da je uvršten u Rock and Roll Hall of Fame 1987 godine. Osamdesetih su izdana i brojna reizdanja starih Orbisonovih hitova, koja su bila odlično prihvaćena kod publike.

U septembru 1987. godine, snimio je televizijsku emisiju (crno bijelu) Roy Orbison i prijatelji, crno bijela noć (Roy Orbison and Friends, A Black and White Night), za televizijsku kompaniju HBO u Los Angelesu. Orbisonovi gosti bile su same zvijezde tog vremena (koji su usput bili i njegovi obožavaoci) poput gitariste Jamesa Burtona, gitariste i pjevača Bruce Springsteena, Tom Waitsa, Elvis Costella, Jackson Browna i brojnih drugih. Ova emisija pomogla je Orbisonu da se približi mlađim generacijama amerikanaca.

Nakon toga je osnovao grupu Traveling Wilburys, zajedno sa tadašnjim mega zvijezdama Bob Dylanom, George Harrisonom, Jeff Lynneom i Tom Pettyem. Grupa je doživjela dobar prijem kako kod kritike, tako i kod publike.

Nastavio je uspješno i solo karijeru izdavši album Mystery Girl, koji je dobro primljen kod publike.

Smrt

Orbison je čitavog života bio srčani bolesnik, a nakon serije srčanih udara umro je u bolnici 6. novembra 1988. u Hendersonvilleu.

Privatni život

Orbison je preživio velike lične tragedije u svom nedugom životu. Njegova prva žena, Claudette Frady, poginula je vozeći motor 6. juna 1966 u mjestu Gallatin, Tennessee. 14. septembra 1968, izgorjela mu je kuća do temelja u mjestu Hendersonville, Tennessee, u toj nesreći poginula su mu i dva sina (od troje koliko je imao), a on je u to vrijeme bio je na turneji u Engleskoj.

Orbisonova ostavština

Orbison će ostati upamćen po svojim baladama o izgubljenim ljubavima. Mnogi kasniji autori poput Elton Johna i njegovog koatora Taupina preuzimali su Orbisonovu recepturu za pisanje pop hitova.

  • Njegove tri pjesme, koje je lično komponovao i otpjevao; Only The Lonely, Oh, Pretty Woman i Crying uvrštene su u Grammyjevu kuću slavnih.
  • I Beatlesi lično su naglasili da ih je za njihov hit Please Please Me inspirisala pjesma Roya Orbisona Only the Lonely (to objašnjenje objavljeno je na albumu The Beatles Anthology.
Diskografija
Singl ploče
Godina Ploča Pozicija na listama Etiketa
američka top lista britanska top lista
1956. “Trying to Get to You” Je-Wel
“Ooby Dooby” 56 Sun
“Rock House”
1957. “Sweet and Easy to Love”
“Chicken Hearted”
1958. “Seems to Me” RCA
“Almost 18”
1959. “Paper Boy” Monument
“Uptown” 72
1960. “Only the Lonely(Know the Way I Feel)” 2 1
“Blue Angel” 9 11
“I'm Hurtin'” 27
1961. “Running Scared” 1 9
“Love Hurts”
“Crying” 2 25
“Candy Man” 25
1962. “Dream Baby (How Long Must I Dream)” 4 2
“The Crowd” 26 40
“Evergreen”
“Working for the Man” 33 50
“Leah” 25
1963. “In Dreams” 7 6
“Falling” 22 9
“Distant Drums”
“Blue Bayou” 29 3
“Mean Woman Blues” 5 3
“Pretty Paper” 15 6
“Beautiful Dreamer”
1964. “Borne on the Wind” 15
“What'd I Say”
“It's Over (pjesma Roya Orbisona)” 9 1
“Indian Wedding”
“Oh, Pretty Woman” 1 1
“She Wears My Ring”
1965. “Goodnight” 21 14
“(Say) You're My Girl” 39 23
“Ride Away” 25 34 MGM
“Crawling Back” 46 19
“Breakin’ Up Is Breakin’ My Heart” 31 22
1966. “Let the Good Times Roll” 81 Monument
“Twinkle Toes” 39 29 MGM
“Lana” 15 Monument
“Too Soon to Know” 68 3 MGM
“There Won't Be Many Coming Home” 18
“Communication Breakdown” 60
1967. “So Good” 132 32
“Cry Softly Lonely One” 52
“She” 119
1968. “Born to Be Loved by You”
“Walk On” 121 39
“Heartache” 104 44
1969. “My Friend” 35
“Southbound Jericho Parkway”
“Penny Arcade” 133 27
“Break My Mind”
1970. “She Cheats on Me”
“So Young” 122
1971. “(Love Me Like You Did) Last Night”
1972. “God Love You”
“Remember the Good”
“Memphis, Tennessee”
1973. “Blue Rain (Coming Down)”
“I Wanna Live”
1974. “Sweet Mama Blue” Mercury
1975. “Hung Up on You”
“Still”
1976. “Belinda” Monument
“I'm a Southern Man”
1977. “Drifting Away”
1979. “Easy Way Out” 109 Asylum
“Poor Baby”
1980. “That Lovin’ You Feelin’ Again”
(zajedno sa Emmylou Harris)
55 Warner
1985. “Wild Hearts” 76 ZTT/Island
1987. “In Dreams” Virgin
“Crying” (zajedno sa K.D. Lang)
1988. “Handle with Care” 45 21 Wilbury/WB
1989. “You Got It” 9 3 Virgin
“End of the Line (pjesma The Traveling Wilburysa)” 63 Wilbury/WB
“California Blue” 77 Virgin
“She's a Mystery to Me” 27
1990. “Oh Pretty Woman” (live)
1992. “I Drove All Night” 74 7 MCA
“Crying” (zajedno sa K.D. Lang) (reizdanje) 13 Virgin
“Heartbreak Radio” 36 MCA

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *