Johannes Brahms – Biografija

Johanes Brams (njem. Johannes Brahms; Hamburg, 7. maj 1833Beč, 3. april 1897) njemački kompozitor i pijanista. Jedan je od predstavnika kasnog romantizma. Rođen u Hamburgu u luteranskoj porodici, Brams je proveo veliki dio svog profesionalnog života u Beču, Austrija. Tokom života njegova popularnost i uticaj bili su izuzetno značajni. On je uvrštavan zajedno sa Johanom Sebastijanom Bahom i Ludvigom van Betovenom, kao jedan iz “Tria B”, komentarisao je prvobitno u 19. vijeku dirigent Hans fon Bilov. Brams je komponovao za klavir, kamerne ansamble, simfonijski orkestar, za glas i hor. Kao pijanista, premijerno je izveo mnoge svoje radove. Radio je sa nekima od vodećih izvođača svog vremena, uključujući i pijanistkinju Klaru Šuman i violinistu Josefa Joahima (koji su bili njegovi bliski prijatelji). Mnoga njegova muzička djela postala su vezivno tkivo modernog koncertnog repertoara. Brams, koji je bio beskompromisni perfekcionista, uništio je neke od svojih radova, a druge ostavio neobjavljenim. Brams se često smatra muzičkim tradicionalistom i inovatorom. Njegova muzika je čvrsto ukorijenjena u strukturama i kompozicijskim tehnikama baroka i klasičnih majstora. Bio je majstor polifonije, složene umjetnosti koja zahtijeva veliku disciplinu po kojoj je Johan Sebastijan Bah bio poznat, kao i razvoja, kompozicijskog etosa pionira poput Jozefa Hajdna, Volfganga Amadeusa Mocarta, Ludviga van Betovena, i drugih kompozitora. Brams je težio „čistoći“ ovih poštovanih njemačkih muzičkih struktura i razvijao ih je u romantičnom stilu, u procesu stvaranja hrabrog novog pristupa harmoniji i melodiji. Iako su mnogi savremenici smatrali njegovu muziku previše akademskom, njegov doprinos i vještina bili su predmet divljenja takvih kompozitora kao što su Arnold Šenberg i Edvard Elgar. Marljiva, visoko izgrađena priroda radova Johanesa Bramsa bila je polazište i nadahnuće za buduċe generacije kompozitora. U okviru njegovih pedantnih muzičkih struktura ugrađena je visoko romantičarska priroda.

Biografija

Rođen je u Hamburgu, gdje mu je otac bio kontrabasista. Roditelji su namjeravali da stvore od mladog Johanesa pravog orkestarskog muzičara, te on počinje kod svog oca da uči violinu, violončelo i hornu. Karijeru je ipak započeo kao pijanistički virtuoz, što je zbog skupoće instrumenta, veoma razočaralo Bramsove roditelje. Robert Šuman mu je, upoznavši ga 1853. godine, posljednje godine prije nego što je duševna bolest konačno uzela maha, pomogao da se afirmiše kao kompozitor, predstavivši ga muzičkoj javnosti i zauzimajući se za objavljivanje njegovih djela. Polazi od klasičnog i baroknog nasljeđa, ali je njegov muzički izraz u osnovi romantičarski. Svoje zrelo životno i stvaralačko razdoblje, proveo je u Beču, gdje su nastala sva njegova remek-djela, a njegovim zalaganjem je stvaralaštvo Johana Štrausa II, sedamdesetih godina devetnaestog vijeka, steklo puno priznanje austrijske i svjetske javnosti. U Bramsovom opusu nalaze se sve glavne instrumentalne i vokalne vrste, izuzev opera. Često se inspirisao narodnom muzikom, a naročito se istakao na području kamerne muzike i solo pjesama. Četiri simfonije, dva klavirska koncerta, Rapsodija za alt, violinski koncert u D-dur-u, dvorski koncert za violinu i violončelo u A-mol-u, Njemački rekvijem, i brojne solo pjesme samo su dio najvažnijeg Bramsovog opusa, uz kamerna djela te crkvena djela kojima je zaokružio bogato stvaralaštvo. Kao pijanista imao je brojne turneje sa violinistom Remini – Hofmanom

Muzika
Stil i uticaji

Brams je zadržao klasičan osjećaj oblika i reda u njegovim radovima, za razliku od bogatstva muzike mnogih njegovih savremenika. Stoga su mnogi obožavaoci (mada ne i sam Brams) smatrali da je on vrhunski pobornik tradicionalnih formi i „čiste muzike“, za razliku od „novog njemačkog“ prihvatanja programske muzike.

Brams je poštovao Betovena; u kompozitorovoj kući, mramorno poprsje Betovena nadvišavalo je mjesto gdje je komponovao, a neki odlomci u njegovim djelima podsjećaju na Betovenov stil. Bramsova Prva simfonija je pod snažnim uticajem Betovenove Pete simfonije. Ta dva djela su oba u ce-molu i završavaju se borbom za ce-durski trijumf. Glavna tema finala Prve simfonije takođe podsjeća na glavnu temu finala Betovenove Devete, i kada je na tu sličnost ukazano Bramsu, odgovorio je da svako to može vidjeti. 1876, kada je rad premijerno prikazan u Beču, odmah je pozdravljen kao „Betovenova deseta“. Međutim, sličnost Bramsove muzike sa onom pokojnog Betovena prvi put je zapažena već u novembru 1853. godine u pismu koje je Albert Ditrih poslao Ernstu Naumanu.

Brams je bio majstor kontrapunkta. „Za Bramsa, … najkomplikovaniji oblici kontrapunkta bili su prirodno sredstvo izražavanja njegovih emocija“, pisao je Gajringer. „Kao što su Palestrina ili Bah uspjeli da daju spiritualni značaj svojoj tehnici, Brams bi mogao da pretvori kanon u motu contrario ili kanon per augmentationem u čist komad lirske poezije.“ Pisci su komentarisali Bramsovu upotrebu kontrapunkta. Na primjer, o Opusu 9, Varijacije na temu Roberta Šumana, Gajringer piše da Brams „prikazuje sve resurse kontrapunktne umjetnosti“. U A-durskom klavirskom kvartetu Opus 26, Svaford napominje da je treće kretanje „demonsko-kanonsko“, poput Hajdnovog poznatog menueta za gudački kvartet. Svaford dalje tvrdi da su „tematski razvoj, kontrapunkt i oblik bili dominantni tehnički pojmovi u kojima Brams … razmišlja o muzici“.

Povezano s njegovom vještinom u kontrapunktu bilo je Bramsovo suptilno rukovanje ritmom i mjerom. New Grove Dictionary of Music spekuliše da je Bramsov tinejdžerski kontakt s mađarskom i romskom narodnom muzikom doveo do „njegove životne fascinacije s iregularnim ritmovima, tripletnim figurama i upotrebom rubata“ u njegovim kompozicijama. Mađarske igre su među Bramsovim najcjenjenijim komadima. Prema Majklu Masgrejvu ( (1985). str. 269) „samo jedan kompozitor mu je ravan u pogledu napredne prirode njegovog ritmičkog razmišljanja, a to je Stravinski“.

Bramsove savršene vještine u kontrapunktu i ritmu su bogato prisutne u Njemačkom rekvijemu, djelu koje je djelimično inspirisano smrću njegove majke 1865. godine (u kojem je komponovao pogrebni marš koji je postao osnova Drugog djela, Denn alles Fleisch). To djelo sadrži i materijal iz simfonije koju je započeo 1854. godine, ali ju je napustio nakon Šumanovog pokušaja samoubistva. Jednom je napisao da je rekvijem „pripadao Šumanu“. Prvi stav ove napuštene simfonije preradio je kao prvi stav prvog klavirskog koncerta.

Brams je volio klasične kompozitore Mocarta i Hajdna. On je sakupljao prva izdanja i autograme njihovih radova i uređivao izvođačka izdanja. Studirao je muziku predklasičnih kompozitora, uključujući Điovanija Gabrielija, Johana Adolfa Hasea, Hajnriha Šulca, Domenika Skarlatija, Georga Fridriha Hendla, a posebno, Johana Sebastijana Baha. Među njegovim prijateljima su bili vodeći muzikolozi, a sa Fridrihom Hrisanderom je uredio izdanje radova Fransoe Kuprena. Brams je takođe uređivao radove Karla Filipa Emanuela Baha i Vilhelma Fridmana Baha. On je u starijoj muzici tražio inspiraciju za umjetnost kontrapunkta; teme jednog dijela njegovih radova su modelovane po baroknim izvorima kao što je Bahov The Art of Fugue u fugalnom finalu Sonate za klavir i violončelo u e-molu ili Kantata Br. 150 istog kompozitora u pasakaljskoj temi finala Četvrte simfonije. Piter Filips je uočio srodnost između Bramsovih ritmički nabijenih kontrapuntalnih tekstura i onih od renesansnih majstora, kao što su Điovani Gabrieli i Vilijam Berd. Pozivajući se na Berdov Though Amaryllis dance, Filips napominje da su „kros-ritmovi u tom djelu tako uzbudili Edmunda Felovesa da ih je povezao sa Bramsovim kompozicionim stilom.“

Rani romantičarski kompozitori imali su veliki uticaj na Bramsa, naročito Šuman, koji je ohrabrivao Bramsa kao mladog kompozitora. Tokom boravka u Beču od 1862. do 63. godine, Brams je bio posebno zainteresovan za muziku Franca Šuberta. Njegov uticaj se može identifikovati u radovima Bramsa tog perioda, kao što su dva kvarteta za klavir Op. 25 i Op. 26, i Klavirski kvintet koji aludiraju na Šubertov Gudački kvintet i Grand duo za klavir sa četiri ruke. Uticaj Šopena i Mendelsona na Bramsa je manje očevidan, mada se povremeno može naći u njegovim radovima ono što se čini aluzijom na jednog od njih (na primer, Bramsov Skerco, Op. 4, aludira na Šopenov Skerco u be-molu; skerco stav u Bramsovoj Klavirskoj sonati u ef-molu, Op. 5, aludira na finale Mendelsonovog Klavirskog trija u ce-molu).

Brams je razmatrao odustajanje od kompozicije kada je izgledalo da će inovacije drugih kompozitora u produženom tonalitetu dovesti do potpunog sloma pravila tonaliteta. Mada je Vagner postao žestok kritičar Bramsa sa porastom Bramsove popularnosti, on je entuzijastično prihvatao rane Varijacije i fuge na Hendlove teme; sam Brams se prema mnogim izvorima, duboko divio Vagnerovoj muzici, ograničavajući svoju ambivalentnost samo na dramaturške principe Vagnerove teorije.

Brams je napisao postavke za klavir i glas 144 njemačke narodne pjesme, a mnoge njegove pjesme odražavaju folklorne teme ili prikazuju scene ruralnog života.

Bramsovo stvaralaštvo
Bramsove simfonije

Simfonijsko stvaralaštvo Johanesa Bramsa nastaje u vrijeme kada su Berlioz, Brukner i Vagner, već veoma proširili simfonijski orkestar. Ali, Brams kao dosljedni nastavljač stare muzičke tradicije, oslonjene na barokne majstore i Betovena, nije koristio orkestarski aparat veći od onog koji je Betoven koristio u svojoj Devetoj simfoniji (sa maksimumom pet horni). Zbog toga Bramsova simfonijska paleta, kada se uporedi sa nabujalom zvučnom raskoši simfonijskih orkestara navedenih kompozitora njegovog doba, brojčano vrlo nadmoćnih, djeluje poprilično sivo i skromno. Ali, inventivnost Bramsovih muzičkih ideja koje ipak prate muzička kretanja njegovog doba, na zavidnoj je visini, a sam Brams ih vješto kombinuje sa tradicionalnim oblicima naslijeđenim od velikih prethodnika (Baha i Betovena na primer). Često ni skerco treći stav, kod Bramsa nema pravi oblik trodjelnog komada, već je često slobodno razrađen, poput neke kratke fantazije. Jedino u Četvrtoj simfoniji, javlja se pravi skerco.

Brams je komponovao sljedeće četiri simfonije:

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *