Anaksimen – Biografija

Anaksimen (gr: Άναξιμένης) iz Mileta (05.06.585. p. n. e. – 525. p. n. e.) starogrčki filozof, treći filozof miletske škole, koji je tvrdio da je vazduh osnovni princip i prapočelo svih stvari (αρχη, arhe). Napisao je knjigu O prirodi (Περι φυσεος) od koje je ostao samo jedan mali fragment.

Život

Anaksimen je rođen oko 588. godine p. n. e. u Miletu. Bio je Euristratov sin, Anaksimandrov učenik i nasljednik. Iako je bio mlađi od Anaksimandra, jer Teofrast prenosi da je bio njegov „družbenik“ (što je kod starih Grka značilo mlađi učenik, a često je podrazumijevalo i polno opštenje), on se u istoriji filozofije često navodi prije njega, radi logičnog slijeda apstraktnosti niza miletskih prapočela: voda (Tales) – vazduh (Anaksimen) – apeiron (Anaksimandar). Umro je između 528. i 524. godine prije nove ere.

Učenje

Po Anaksimenu, vazduh je prapočelo svega postojećeg; on je bezgraničan, neizmjeran, sveobuhvatan i vječno se kreće. Anaksimen je vjerovatno na ovu zamisao došao polazeći od fenomena disanja, jer čovjek živi onoliko koliko je kadar da diše. On povlači paralelu između čovjeka i prirode uopšte. „Baš kao što nas naša duša, budući da je vazduh, drži zajedno, tako i dah i vazduh obuhvataju čitav kosmos.” (Zanimljivo je da su u srpskom jeziku ostali tragovi ovoga shvatanja u riječi vaz-duh, vascijeli duh)

Da bi objasnio kako se formiraju čvrsti objekti iz tog početnog elementa, on uvodi pojmove zgušnjavanja i razređivanja. Sam po sebi vazduh je nedjeljiv, ali postaje vidljiv prilikom procesa kondenzacije i razređivanja; širenjem i razređivanjem on postaje vatra, zgušnjavanjem vjetar, oblak, voda, zemlja, i najzad kamen. On je, naime, uočio da vazduh razređivanjem postaje topliji i stoga teži ka vatri; zgušnjavanjem, naprotiv, postaje hladniji i teži ka čvrstom stanju. Zvijezde i nebeska tijela, a najprije zemlja, koja je u središtu svemira, zgusnuta su vatra.

Slično Talesu, Zemlju je zamišljao kao ravnu ploču. Ona lebdi u vazduhu kao list. Anaksimen je dao i jedno zanimljivo objašnjenje duge. Prema njemu, duga nastaje zbog toga što Sunčevi zraci padaju na gust oblak koji ne mogu da probiju.

Anaksimen je uticao na Heraklita, Anaksagoru, Melisa, Platona i Hipokrata, a Parmenid ga pobija.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *