Saul Bellow – Biografija

Photo by Vanity Fair

Sol Belou (engl. Saul Bellow; Montreal, 10. jun 1915Bruklin, 5. april 2005) američki književnik, četvrto dijete imigranata jevrejskog porijekla, rođen blizu Montreala u Kvebeku i odrastao u Čikagu. Njegovi roditelji su se 1913. doselili iz Petrograda/Rusija u Kanadu. Do svoje devete godine živio je u siromašnom dijelu Montreala nastanjenom Rusima, Poljacima, Ukrajincima, Grcima i Italijanima. Još od djetinjstva bio je pod uticajem jidiša i hebrejskog jezika, kasnije je bio i poznavalac francuskog. Njegova porodica preselila se u Čikago 1924. kada je imao devet godina; tamo je odrastao i završio koledž a zatim je nekoliko godina proveo u Njujorku da bi se ponovo vratio u Čikago kao profesor. Studirao je antropologiju i sociologiju na univerzitetima američkog srednjeg Zapada, a kasnije je i predavao na Prinstonu, Univerzitetu Čikago i Univerzitetu Njujork.

Pored romana, pisao je i drame, kritičke članke i kraća prozna dela. Na početku karijere bio je pod uticajem Lava Trockog. Kasnije se bavio i proučavanjem kulture i tradicije rusko-jevrejskog nasleđa. Njegova djela su ga predstavila kao jevrejsko-američkog pisca, postala su veoma značajna u američkoj književnosti posle Drugog svjetskog rata. Belou se bavi tematikom modernog urbanog čovjeka, koga je društvo oštetilo, ali čija je duša ostala nedirnuta; njegova originalnost je dijelom u kulturnoj sofisticiranosti, a djelom u uličnoj mudrosti. U književnom smislu, poštovao je Drajzera, Foknera i Hemingveja ali i Servantesa, Balzaka i Tolstoja. Kritičari su ga svrstavali među velike realističke pisce, sljedbenike Drajzera i američke urbane naturalističke tradicije.

Pažnju kritike skrenuo je već prvim romanima „Čovjek u očekivanju“ i „Žrtva“ a treći roman „Avanture Ogija Marča“ ga je već uvrstio među značajne pisce njegovog vremena. Šezdesete godine su bile era velikih političkih i društvenih promjena u Americi koje su znatno uticale i na umjetnost. To je decenija u kojoj se američki roman okreće fantastičkim činjenicama.

Najznačajniji romani su mu:

  • „Čovjek u očekivanju“ (Dangling Man) (1944),
  • „Žrtva“ (Victim) (1947),
  • „Avanture Ogija Marča“ (The Adventures Augie March)(1953), za koji je dobio Nacionalnu nagradu za najbolji roman.
  • „Ne propusti dan“ (Seize the Day) (1956),
  • „Henderson, kralj kiše“ (Henderson the Rain King) (1959),
  • „Hercog“ (Herzog) (1964),
  • „Planeta gospodina Samlera“ (Mr. Sammler's Planet)(1970), Nacionalna nagrada za najbolji roman.
  • „Humboltov dar“ (Humboldt’ Gift) (1975), za koji je dobio Pulicerovu nagradu.
  • „Dinov decembar“ (The Dean's December) (1982),
  • „Više ih umire od tuge“ (More Die oh Heartbreak) (1987),
  • „Krađa“ (A Theft) (1988)
  • „Veza Belarosa“ (The Bellarosa Connection) (2002)
  • „Revelštajn“ (2002)

„Za razumijevanje ljudske prirode i za suptilne analize savremene kulture koje prožimaju njegovo cjelokupno djelo“ Sol Belou je 1976. dobio Nobelovu nagradu za književnost.

Uz Vilijema Foknera smatra se najznačajnijim i „najtemeljnijim” romansijerom moderne američke književnosti 20. vijeka. Tema gotovo svakog njegovog djela je „smrt kao izazov“ koju je još kao mlad „dva puta slučajno izbjegao“. Njegovi opisi u djelima često prolaze granice stvarnog, pa se sukobi pojedinaca ili grupa pretvaraju tada u simbole otuđenosti, sa tjeskobama u dušama i podsvjesnim krivicama koje rasna mržnja često izaziva.

U govoru nakon dobijanja Nobelove nagrade 12. decembra 1976., rekao je: „Nobelova nagrada nije učinila srećnim ni jednog američkog dobitnika, naročito ne književnika. Sinkler Luis i Džon Stajnbek odmah su postali neverovatno sumorni, a što se tiče Ernesta Hemingveja, on je tada i prestao da piše“! Pored toga Belou je tada citirao Alena Rob-Grijea koji je rekao da roman likova u cjelini pripada prošlosti i postavio je pitanje mora li pisac nužno da prekine s ispitivanjem likova. Umjetnost se, po Belou, nužno bavi središnjim čovjekovim energijama a iz te borbe u središtu proizlazi velika, bolna želja za širim, fleksibilnijim, potpunijim, smislenijim, sveobuhvatnijim prikazom šta smo mi kao ljudska bića, ko smo i čemu služi ovaj život. U tom smislu, lik je fundamentalna komponenta koja omogućava piscu da se bavi onim što je u središtu opšteg zanimanja, a to je čovječanstvo koje pokušava da u neredu i tami ustanovi da li će da opstane ili propadne. Zbor tog razloga romanopisac ne može da odrekne svih onih stvari koje čine čovjeka – njegov karakter, čovječnost, istoričnost, potrebu za kulturom, shvatanje svijeta, njegove činjeničnosti (materijalnosti) itd.

Umro je 5. aprila 2005. u Bruklinu (Masačusets, SAD).

Izabrana djela Sola Belou objavljena su u Sarajevu u 7 knjiga 1990. Izdavači su bili Veselin Masleša i Svjetlost.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *