Francis Scott Fitzgerald – Biografija

Frensis Skot Ki Ficdžerald (engl. F. Scott Fitzgerald; 24. septembar 189621. decembar, 1940), američki pisac romana i novela koje su obilježile Džez eru. Smatra se jednim od najvećih pisaca 20. vijeka. Ficdžerald pripada grupi koja se nazivala “Izgubljenom generacijom,” Amerikancima rođenim 1890-ih, a koji su sazreli za vrijeme prvog svjetskog rata. Napisao je četiri romana, peti ostavio nedovršenim, a opus mu uključuje mnoge novele na temu mladosti, očaja i starenja. Supruga mu je bila Zelda Ficdžerald.

Mladost

Rođen je 1896.u Sent Polu, u državi Minesota, u porodici više srednje klase.

Njegov otac, Edvard Ficdžerald, irskog i engleskog porijekla, preselio se u Sent Pol iz Merilenda posle Američkog građanskog rata i bio je poznat kao „tih i ugledan čovjek sa divnim južnјačkim manirima“. Njegova majka se zvala Meri „Moli“ Mekvilan Ficdžerald, i bila je ćerka irskog doseljenika koji se obogatio veletrgovinom.

Skot Ficdžerald je proveo prvu deceniju svog djetinjstva prvenstveno u Bafalu, u državi Njujork. Tu se pokazalo da je dječak izvanredne inteligencije koji je rano ispoljio veliko interesovanje za književnost.

Kada je imao 13 godina, doživio je da njegovo prvo književno djelo izađe u štampu – bila je to detektivska priča objavljena u školskim novinama. Godine 1911, kada je Ficdžerald imao 15 godina, roditelji su ga poslali u školu Njuman, prestižnu katoličku gimnaziju u Hakenseku, u državi Nju Džerzi. Kada je maturirao 1913, Ficdžerald je odlučio da ostane u Nju Džerziju i da nastavi svoj umjetnički razvoj na Univerzitetu Prinston.

Godine 1917. je napustio univerzitet kako bi se pridružio vojsci. Tokom zime 1917. godine, Ficdžerald je bio stacioniran u Fort Levenvortu i bio je jedan od studenata budućeg američkog predsjednika i generala armije Dvajta Ajzenhauera koga je naročito mrzio. Zabrinut da će možda poginuti u Prvom svjetskom ratu, a da ne ostvari svoje književne snove, Ficdžerald je brzo napisao knjigu Romantični egoista nekoliko nedjelja prije mobilizacije – i, iako ga je izdavačka kuća Skribner odbila, recenzent je zapazio originalnost njegovog romana i ohrabrivao Ficdžeralda da pošalje još djela u budućnosti.

Zelda

Zelda Seir 1917

F. Skot Ficdžerald 1921

Ficdžerald je dobio čin višeg pješadijskog poručnika i bio je raspoređen u Kamp Šeridan u blizini Montgomerija, u Alabami. U jednom elitnom klubu, Ficdžerald je upoznao i zaljubio se u Zeldu Seir, ćerku sudije Vrhovnog suda u Alabami Entonija D. Seira, i, po riječima Ficdžeralda, „zlatnu djevojku“ visokog društvа Montgomerija.

Zelda je prihvatila njegovu prosidbu, ali posle nekog vremena, uprkos tome što je radio u jednoj reklamnoj agenciji i pisao kratke priče, nije mogao da je ubijedi da će biti u stanju da je izdržava, zbog čega je ona raskinula vjeridbu. Ficdžerald se vratio svojim roditeljima koji su živjeli u Samit Aveniji br. 599, na Katedral Hilu u Sent Polu, kako bi preradio Romantičnog egoistu u djelo s novim naslovom Ova strana raja, polu-autobiografsku priču o Ficdžeraldovim godinama dok je bio student na Prinstonu. Izdavačka kuća Skribner je prihvatila njegovu prerađenu knjigu na jesen 1919, objavljena je 26. marta 1920. i postigla brzi uspjeh prodavši 41,075 primjeraka u prvoj godini. Ova knjiga je označila početak njegove spisateljske karijere i obezbijedila mu stalan prihod koji je odgovarao Zeldinim zahtjevima. Oni su obnovili vjeridbu i vjenčali se u Katedrali Svetog Patrika u Njujorku. Njihova ćerka i jedino dijete, Franses Skot „Skoti“ Ficdžerald je rođena 26. oktobra 1921.

Doba džeza

Vrijeme provedeno u Parizu dvadesetih godina 20. vijeka pokazalo se kao najuticajnija decenija u Ficdžeraldovom razvoju. Ficdžerald je napravio nekoliko izleta po Evropi, uglavnom u Parizu i po francuskoj rivijeri, i sprijateljio se sa mnoštvom članova američke dijaspore u Parizu, prije svega sa Ernestom Hemingvejom.

Iako je Ficdžeraldova strast bila pisanje romana, samo se njegov prvi roman dovoljno dobro prodavao kako bi izdržao raskošni život koji su on i Zelda usvojili kao poznate ličnosti Njujorka (Veliki Getsbi, koji se sada smatra njegovim remek-djelom, nije dostigao popularnost prije Ficdžeraldove smrti). Zbog ovakvog načina života, kao i zbog Zeldinih medicinskih troškova, Ficdžerald je konstantno bio u finansijskim problemima i često je tražio pozajmice od svog agenta Harolda Obera i urednika u Skribneru, Maksvela Perkinsa.

Prvog Maja, 1920 izdanje The Saturday Evening Post, prvi put ime F. Skot Ficdžerald se pojavljuje na naslovnoj stranici magazina kome je posvetio dobar dio svog života. Ficdžeraldova kratka priča Bernice Bobs Her Hair se pojavljuje u ovom izdanju.

Ficdžerald je počeo sa pisanjem svog četvrtog romana krajem dvadesetih godina, ali je bio spriječen da nastavi s radom zbog finansijskih problema i šizofrenije od koje je oboljela Zelda 1930, te je morao da piše komercijalne kratke priče. Njeno emocionalno zdravlje je ostalo slabo do kraja njenog života.

Bolest i smrt

Ficdžerald, alkoholičar još od fakulteta, dvadesetih godina je postao poznat po izuzetno teškom opijanju, koje mu je do kraja tridesetih narušilo zdravlje.

Ficdžerald je umro prije nego što je završio djelo Poslednji tajkun. Njegov rukopis, koji su sačinjavale obimne bilješke za nenapisani dio romana, uobličio je njegov prijatelj, književni kritičar Edmund Vilson, i objavljene su 1941. pod nazivom Poslednji tajkun.

Zavještanje

Ficdžeraldova djela su inspirisala pisce još otkad je počeo da objavljuje. Objavljivanje Velikog Getsbija je podstaklo T. S. Eliota da u jednom pismu Ficdžeraldu napiše: „Čini mi se da je Veliki Getsbi prvi korak koji je američka proza napravila još od Henrija Džejmsa…“ U pismu napisanom četrdesetih godina, Dž. D. Selindžer je iskazao divljenje prema Ficdžeraldovom djelu, a Selindžerov biograf Ijan Hamilton je napisao da je Selindžer čak neko vrijeme vidio sebe kao „Ficdžeraldovog nasljednika“. U Njujork Tajmsu je posle Ficdžeraldove smrti objavljeno da je on „bio bolji nego što je sam znao, jer je i u zbilji i u književnom smislu izmislio jednu generaciju… On ih je možda razumio, pa čak i predvodio, jer su u svojim srednjim godinama vidjeli drugačiju i uzvišeniju slobodu kojoj je prijetilo uništenje.“

U 21. vijeku se prodaju milioni primjeraka Velikog Getsbija i ostalih njegovih djela, a Getsbi, konstantni bestseler, dio je obavezne lektire u mnogim srednjim školama i na univerzitetima.

Djela
Romani
Ostala djela

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *