15.10.1581 – Dan kada je nastao balet

15.10.1581 je pod pokroviteljstvom Katarine Mediči u Parizu izvedena prva cjelovečernja baletska predstava, pa se taj dan uzima kao datum nastanka baleta.

Balet je teatarski oblik igre koji je počeo da se razvija u zapadnoj Evropi tokom renesanse (1300—1600). Baletska tehnika se sastoji od stilizovanih pokreta i stavova koji su razvijeni tokom vjekova u tačno određen, iako donekle promjenljiv, sistem nazvan akademski balet (franc. danse d’école). Sama riječ balet označava i muzičko djelo u kojem se koristi igračka tehnika kao glavni način izražavanja radnje. Ovakva djela su često, ali ne i uvijek, praćena scenografijom i kostimima. Iako se smatra da je balet muzičko-scensko djelo koje se koristi samo pokretom, sve češće je da se uz orkestarsku muziku koristi i solističko ili horsko pjevanje (npr. balet Grk Zorba poznatog grčkog kompozitora Mikisa Teodorakisa).

Razvoj baleta

Baletne cipele En pointe.

Prvi počeci savremenog baleta javljalju se u Italiji u XV vijeku odakle sredinom XVI vijeka prelaze u Francusku. Balet se usavršio u Francuskoj, odakle se proširio i u druge zemlje. U početku razvoja, plesne scene izvodili su maskirani igrači, a kasnije se razvio dvorski balet kao jedinstvo igre, vokalne i instrumentalne muzike i govornog teksta.

Osnivanjem baletskih škola, od 1661. godine počinje istorija klasičnog profesionalnog baleta u kome se insistira na čistoti pokreta i virtuozitetu, izražajnosti, pantomimi i lirskoj osjećajnosti. To je zamijenilo dotadašnje strogo konvencionalne geometrijske pokrete i nemotivisan tok igračke radnje. Romantični balet, inspirisan bajkama i legendama, interpretiran je klasičnom baletskom tehnikom u koju sve više ulaze elementi temperamentnih narodnih igara.

Do 1720-ih godina balet je počeo da se prikazuje u operama širom Evrope.

Ženski kostimi su postali lakši od teških dvorskih kostima, i cipele sa visokim potpeticama su zamijenjene nježnim cipelicama koje su dozvoljavale slobodnije pokrete. Podsuknja, preteča helanki, je postala sastavni dio kostima kako su suknje postajale sve kraće da bi se pokazale noge. U toku vremena suknje su se podizale koliko su mogle, da bi na kraju kulminirale u obliku pačke. Uvođenje špic-patika u balet, koje su davale potporu nogama i stopalima, dozvolilo je balerinama da se podignu na vrhove prstiju, što je pomoglo da se stvori iluzija odupiranja gravitaciji.

Svako vrijeme stvara svoju umjetnost. Tako se u naše doba uz klasičan balet, koji se i dalje njeguje, razvio moderan balet. On traži slobodnije i bogatije pokrete tijela, koji mogu izraziti mnoštvo misli, osjećanja i težnji današnjeg čovjeka i njegovog života. Početkom XX veka Sergej Djagiljev okuplja mlade koreografe i muzičare stvarajući moderan balet koji teži jedinstvu pokreta i muzike. Koristeći estetske komponente klasične baletske tehnike, drevnih i modernih narodnih i društvenih igara, savremeni baletski izraz ima širok odjek: od igračkog egzibicionizma preko usavršavanja klasičnog akademizma do revolucionarnih baleta sa ideološkom sadržinom.

Zvanja baletskih umjetnika

najviše zvanje za interpretatorku klasičnog baleta, dodijeljeno nekoliko puta u istoriji baletske umjetnosti

najkvalitetniji solisti trupe, koji igraju uloge prvog faha

  • Solista

baletski umjetnik (umjetnica) koji izvodi prve i druge uloge u predstavama ili solističke deonice (numere)

baletski igrači koji igraju zajedničke scene, bez pojedinačnih deonica

Termini u baletu
  • Koreografija

igračka umjetnost u cjelini koju izvodi igrač (balerina/baletan) ili formacija – grupa plesača.

  • Divertisman

koncertni program sastavljen od igara različitih po žanru i karakteru.

Najpoznatiji i najizvođeniji klasični baleti

Scena iz baleta „Labudovo jezero”

Labudovo jezero”, „Uspavana ljepotica”, „Romeo i Julija”, „Don Kihot”, „Pepeljuga”, „Petruška”, i mnogi drugi.

 

 

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *