Bitka na Neretvi – Priča o filmu

Bitka na Neretvi je jugoslovenski partizanski film iz 1969., snimljen u međunarodnoj koprodukciji sa Italijom i Zapadnom Njemačkom. Scenario za film su napisali Stevan i Veljko Bulajić, a režirao ga je Veljko Bulajić. Film je zasnovan na istinitim događajima iz Drugog svjetskog rata, strateškog plana udruženog napada sila osovine na jugoslovenske partizane koji su se povlačili sa ranjenicima 1943.

Radnja

Početkom 1943. godine njemački generali su počeli, po Hitlerovom ličnom naređenju, sa sprovođenjem plana “Vajs” za uništenje partizanskih jedinica. Pritisnuti daleko nadmoćnijim neprijateljem, partizani, sa Vrhovnim štabom i 4.500 ranjenika i tifusara, našli su se opkoljeni u dolini Neretve. Ostao je samo jedan most na čijoj drugoj strani su čekale jake neprijateljske snage. Tito je naredio da se sruši most. Iznenađeni neprijatelj je prebacio svoje snage na drugu stranu predviđajući da će partizani pokušati samoubilački proboj obruča. Ali, u toku samo jedne noći partizani su izgradili privremeni most pored srušenog i prebacili se na drugu stranu, gdje su se sukobili sa četnicima.

O filmu

Film je sniman 18 mjeseci, sponzorisalo ga je 58 privrednih kompanija, u njemu je učestvovao kombinovani puk tadašnje JNA sa 10.000 vojnika, uništena su četiri posebno konstruisana sela, jedna tvrđava, a dva puta je miniran gvozdeni most na Neretvi. Prema službenim procenama, film je koštao 4,5 miliona dolara, dok su američki izvori navodili cifru od 12 miliona dolara. Muziku za film napisao je poznati kompozitor Bernard Herrman uz pomoć orkestra Londonske filharmonije.

Film je bio projekat u kojem su učestvovali udruženi jugoslovenski producenti, iako je u najvećem dijelu bio projekt “Jadran filma” koji je angažovao najveći broj svojih tehničara. Pored njih tu su bili i italijanski, njemački i engleski partneri, kao i United Comonvelt, tada jedna od najvećih producentskih kuća na svijetu. U to vrijeme Bitka na Neretvi, u produkcijskom smislu, je bila najveći evropski film.

Lik Mikelea Rive (tumačio ga je Franco Nero) zasnovan je na stvarnom istorijskom liku, italijanskom kapetanu Mariju Rivi koji je nakon kapitulacije Italije prešao na stranu partizana i poginuo boreći se protiv Njemaca 18. oktobra 1943. Priču o njegovom prelasku na stranu partizana i pogibiji u borbi protiv Njemaca scenaristi su transponovali u februar i mart 1943. Isto tako, lik Vlada (tumačio ga je Yul Brynner) je takođe zasnovan na stvarnoj ličnosti, inženjeru Vladimiru Smirnovu.

Scena rušenja pravog mosta preko Neretve snimala se 18. decembra 1968. ali nijedan kadar nije ušao u film, jer se po miniranju mosta podigla velika prašina od koje nije moglo da se snima. Ova scena je kasnije ponovljena na maketama u jednom čehoslovačkom studiju.

Na premijeri filma održanoj 29. novembra 1969. u Sarajevu, pored Tita, prisustvovali su Sofija Loren i Omar Shariff, dok je plakat nacrtao Pablo Picasso. „Bitka na Neretvi“ je nakon filma Spartak Stanleyja Kubricka svrstana među najveće istorijske filmske spektakle po utrošenim sredstvima i broju statista.

Nakon raspada SFRJ, razvile su se rasprave oko toga čijoj bi kinematografiji trebao pripasti film. Direktor javnog preduzeća Filmski centar Sarajevo, reditelj Adis Bakrač, navodi kako je Bitka na Neretvi bosanskohercegovački film, dok Bulajić navodi kako bi ispravnije bilo nazvati ga hrvatskim filmom.

Bitka na Neretvi, plakat Pabla Picassa

Zanimljivosti

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *