Život je velika vrteška

Festival autorskog filma

“Lirske epifanije Aleksandra Saše Petrovića i Miloša Crnjanskog” na Festivalu autorskog filma. Podsećanje na film “Seobe” koji je snimljen krajem osamdesetih godina

 

SPECIJALNI program ovogodišnjeg Festivala autorskog filma (FAF) bio je posvećen uzbudljivoj temi prožimanja književnosti i “pokretnih slika”, kroz koju su upriličena dva događaja – omaž Živojinu Pavloviću, i “Lirske epifanije Aleksandra Saše Petrovića i Miloša Crnjanskog”.

Podsećanjem na film “Seobe” u Muzeju Kinoteke, koji je Saša Petrović snimao krajem osamdesetih godina po istoimenom kultnom delu našeg književnog velikana, FAF je obeležio i 125 godina od rođenja Crnjanskog (1893-1977). Ekranizacija prvog dela dvodelnog romana za koji je jedan od najznačajnijih stvaralaca srpske literature 20. veka 1930. godine dobio nagradu Srpske akademije nauka, bio je najsloženiji i najveći projekat na kome je avangardni filmski autor radio. Saša Petrović snimio je “Seobe” u francuskoj koprodukciji, sa glumačkim zvezdama poput Izabel Iper, koja je briljirala u liku Dafine Isakovič, Avtandila Makharadzea (koji je igrao glavnog junaka, Vuka Isakoviča), Rišara Berija, Bernara Blijea, Erlanda Jozefsona. Dragan Nikolić ostvario je jednu od najboljih uloga u karijeri, lik Pavla Isakoviča, Predrag Miki Manojlović je igrao Arnolda de Sabranta, Rade Marković Karla Lotarinskog…

Iako su i Crnjanski i Petrović više od dvadeset godina zajedno sanjali o tome da se velika drama srpskih vojnika i oficira u službi Habzburške monarhije, koji se bore u Ratu za austrijsko nasleđe ekranizuje, film je snimljen uz mnogo muka i saplitanja. Završen je 1989, a finansijki problemi doveli su do sukoba sa francuskim producentima, koji su sudskom odlukom sprečili njegovu premijeru, čime su “Seobe” praktično “bunkerisane”. Francuska premijera filma bila je tek 1993, na nekom sporednom festivalu, a kod nas aprila 1994, nekoliko meseci pre Petrovićeve smrti.

Radnja “Seoba” se dešava od proleća 1744. do leta 1745, težak život Srba i stradanje nacionalnog bića i porodice oličeni su u Vuku Isakoviču koji je bio istorijska ličnost, ali seobe ne znače prelazak iz jednog mesta u drugo, već neprekidno ljudsko kretanje, prolaznost sreće za kojom se traga, bekstvu čoveka iz jave u san i imaginaciju kao kompenzaciju za sva stradanja, lutanja i grubosti.

– “Seobe” su bile neka moja mladalačka ljubav. Crnjanski i ja smo često razgovarali. I prva misao koja mi pada danas na pamet jeste prolaznost koja nas, eto, sprečava da mu još za života poklonim ovaj film, inspirisan njegovim velikim romanom. Romanom sudbinskim, romanom srpskim, jugoslovenskim, svetskim, romanom o nomadima, romanom o stradanju, pa propadanju, vaskrsavanju, romanom o životu… Romanom koji nam pokazuje da Ima seoba. Smrti nema. Da je život velika vrteška i neprekidna igra…”, zapisao je Saša Petrović.

Srđan Vučinić, filmski teoretičar i umetnički direktor FAF, kaže, za “Novosti”, da je kultni reditelj imao afinitet prema Crnjanskom kao umetniku pre svega lirskog senzibiliteta.

– Petrović je otkrivao neka nova polja u umetnosti, a Crnjanski je time bio zadivljen, jer je u tom trenutku bilo malo filmova koji su zaista imali umetničku verodostojnost. Oni su to pokazali tek 1966/'67, i tu su se izdvojili Petrovićevi “Skupljači perja”, filmsko remek-delo. Mislim da je to za Crnjanskog bilo presudno, jer je neke filmove gledao na festivalu u Puli, i nije bio zadovoljan. U “Skupljačima perja”, i nekim drugim Petrovićevim ostvarenjima, mislim da je video nešto što do tada nije postojalo – film kao samostalnu umetnost, veliko oslobođenje filma od stega, oslobođenje od literature i od pozorišta, koje su doneli i Dušan Makavejev i Živojin Pavlović.

“PESMA” ŽIVOJINA PAVLOVIĆA

PUBLIKA je u okviru ovog programa dobila jedinstvenu priliku da 28, 29. i 30. novembra na bioskopskom platnu Muzeja Kinoteke vidi šestodelni TV film “Pesma”, koji je reditelj Živojin Pavlović snimio po prvom, i najboljem romanu Oskara Daviča. Omažom pod naslovom “Pesma ili brevijar majstora otrgnut od zaborava”, FAF obeležava i dve decenije od smrti filmskog velikana.- “Pesma” je manje poznato i spominjano delo velikog autora, delo koje u sebi sadrži sve ključne odlike njegovog zrelog rediteljskog prosedea. Prenoseći u filmski medij motive i radnju prekretničkog Davičovog romana iz 1952, Pavlović sumira i vlastitu umetničku poziciju u vremenu neposredno posle gušenja crnog talasa u jugoslovenskom filmu, kada je izbačen sa mesta redovnog profesora Akademije za pozorište, film, radio i televiziju – istakao je Srđan Vučinić.

www.novosti.rs/

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *