Četrdeseti rođendan konceptualnog albuma “The Wall” Pink Flojda – Uputstvo za rušenje sopstvenih zidova

Ništa nije bilo kako treba tog julskog dana 1977. na Olimpijskom stadionu u Montrealu. Kroz ljetnju izmaglicu, u prašini ispred bine, Rodžer Voters čuo je samo kikot onih u prvim redovima koji su došli tu tek da se pojave, a ne i da slušaju Pink Flojd. Tada je, prvi i jedini put, pljunuo ka publici.

Toga jula, za Votersa ništa nije više imalo smisla. A kosmos je, ipak, za basistu i tekstopisca Pink Flojda polako spremao jedan kreativni kutak u kojem je sve baš onako kako je moralo biti. Prije svega, postojala je krivica – ona koja je Votersa ščepala za grlo istog trena kada je tog dana u Montrealu ka fanovima otpljunuo. Dejvid Gilmor samo je skinuo “fender”- opasač sa ramena, a na binu je stupio malo poznati bluz muzičar… “Ovo što ćete sad čuti, to je muzika sa kojom treba da odete odavde”, kratko je kazao Rodžer Voters. Znao je – cijeli je Montreal znao da je to najtužniji dan njegove karijere.

Kultni album iz 1979. godine(FOTO: ytimg.com)

Elegija umjetnika

Iz te tuge i krivice, prije četiri decenije nastao je “The Wall”, kultni konceptualni album koji je ispisao nove stranice muzičke istorije. Rok opera koja je na prvu loptu elegija umjetnika, toliko zgađenog svijetom i uvrijeđenog praznim riječima svih onih debele kože – da je oko sebe sagradio visoke zidove samoće.

A mnogo više od toga, “The Wall“ je borba čovjeka da poruši sopstvene zidove. Da otvori sebe drugima, kakvi god oni bili drugi, onim preko puta. Voters je bio vrlo jasan – iza zidova je bezbjednije, ali u jednoj takvoj čauri, u mraku hamletovske orahove ljuske, samo prihvata pravila onih od čijih je postupaka ostao zgađen. Rodžer Voters je tog dana u Montrealu znao da koliko god ignorantski, plitki i površni bili oni u prvim redovima, jedino koga je uspio pogoditi i obilježiti je – samog sebe.

Zato su prve dvije strane, dakle, prva ploča albuma – zapravo, “zidanje Skadra” oko jedne duše kojoj je suđeno da dijeli, leti, da drugima daruje svoje horizonte (“In the Flash?”, “Another Brick in the Wall”, “Mother”, “Goodbye Cruel World”). Teško je shvatiti razmjere koliko je bio duboko i iskreno pogođen svojim postupkom u Montrealu, zapravo sasvim ljudskom reakcijom pred jednom ignorantskom bandom…

Na primjer, sebe je poredio sa naci-diktatorom koji masu ponižava i potcjenjuje (“In The Flash”), ili napada slabe i bolesne (“Run Like Hell”). Istražuje korijene svog povampirenog ega u smrti oca u ratu sa kojim nikad nije stigao da izgradi bliskost. Potom i u postupcima opresivne, pretjerano zaštitničke figure majke (“Mother”). Žigoše i prost bunt onda kad je reakcija bez smisla i ideje…

Pogled u ogledalo

Nevjerovatno je koliko je basista i mastermajnd najboljih pjesama Pink Flojda bio empatičan, duboko upitan nad svojim postupcima! I iz takvog senzibiliteta porađa se druga polovina, na drugoj ploči slavne rok opere – najava buđenja u „Hey You“, jasan pogled u ogledalo u „Comfortably Numb“ i trijumfalno rušenje zida u „The Trial“, za jedan novi početak.

Koncert u Montrealu 1977. bio je okidač za nepravaziđenu muzičku priču (FOTO: classicalbumsundays.com)

Tih 80 minuta muzike nastajalo je slično dijamantima, u mraku, na kilometarskoj dubini, pod težinom jednog hladnog i amorfnog svijeta. Pink Flojd te 1979. više nije biо to. Najmanji problem članovima bili su nagomilani dugovi, pripremljena “noga” za klavijaturistu Ričarda Rajta, ili sjenka sudbine nesretnog Sida Bareta koji je već dugo bio daleko i od Flojda i od muzike, ali i od realnosti. Ključno je bilo to što je između Votersa i Gilmora sve slabije štimalo. A suština je bilo ono što ih dijeli i dan-danas: dok je Rodžer bio sav od potrebe za angažovanošću, dijeljenjem, sav od borbe za promjenom, Dejvidu je bilo sasvim dobro u svijetu pustog ostrva na kom nema bilo čega osim njega i njegove gitare.

Obojica su godinama kasnije pričali (Dejvid sa tonom izvjesnog štosa i lijepog sjećanja, a Rodžer i dalje pomalo bijesno) da su tokom koncipiranja “Comfortably Numb” bili spremni i da se potuku! Gilmor je želio gitarski raskošnu pjesmu sa gruvom oktanske snage, a Voters se plašio da će numera biti u raskoraku sa ranjivom, drhtavom prirodom svog alter ega, muzičara Pinka zatvorenog u kavezu eskapističke samoće.

“Nepristojna” ponuda

Čovjek koji ih je nakratko pomirio bio je producent Bob Ezrin. Baš njemu se Voters prvom povjerio, na ljeto 1977. godine, da trpi jak duševni bol zbog otuđenosti u koju se učaurio. Ezrin je prethodno uspješno radio sa Piterom Gajbrijelom, Elisom Kuperom, Lu Ridom… Kada je počelo snimanje albuma, Rodžer je za Boba imao jednu “nepristojnu” ponudu – možeš uticati, pisati, sugerisati bilo šta, ali nećeš biti među autorima. Prihvatio je!

I ne samo da je povezao sve one popucale krajeve između Dejvida i Rodžera, već je i proširio horizonte priče glavnog junaka albuma Pinka i učinio je mnogo univerzalnijom od onog što je stajalo u prvobitnom Votersovom “autobiografskom” konceptu. Na kraju, Gilmor je na albumu potpisan kao koautor za “Comfortably Numb”, “Run Like Hell” i “Young Lust”, a Ezrin u završnici, katarzičnoj “The Trial” koja je jedna od nepravedno najpotcjenjenijih pjesama Flojda.

Bezvremena filmska adaptacija vrhunskog albuma (FOTO: imdb.com)

Voters ne bi bio to što jeste da u album nije unio i velik komad svoje ljevičarske ideologije. One, po kojoj jedna revolucija, pa i lična, ima samo smisla onda kad je permanentno traganje, trenje, borba… Zato su posljednje riječi na “The Wall” slutnja da smo ponovo na istoj tački početka: “Zar nije ovo ono isto mjesto… Na kojem smo ušli unutra”! Čak i melodija na kraju, na drugoj strani drugog vinila, svjedoči o toj cikličnoj strukturi.

Savršen balans

Prvobitni naslov ploče trebalo je da bude “Brick in The Wall” (eng. “Cigla u zidu”). Rodžer je, naravno, to promijenio jer je želio da istakne nešto njemu vrlo važno. Da su sve te silne milijarde cigala od samoće modernog čovjeka samo isti djelići, za konačan mozaik jednog blijedog, bezličnog, dozlaboga praznog čovječanstva. Pa, ipak, Votersov svijet revolucije nije ni gola ledina, ni čvrsto zakapijana tvrđava. Već onaj prostor između, koji se mukotrpno izgrađuje, pa ruši, pa opet…

Taj savršen balans individualnog u jednom kolektivizmu dobrih namjera, Rodžer Voters nastavio je da traži i gura uzbrdo i dan- danas. I to je ono što ga od Dejvida Gilmora, ipak, čini većim umjetnikom, ako ne većim estetom – ta beskrajna vjera u jedan svijet od kog nikad nije oprao ruke. Čak ni onda kada je zaglavljen u očvrslom malteru svojih i tuđih zidova. Tražeći baš tu one sitne pukotine, prizme, u kojima će bijeli šum i buka čovječanstva, zablistati u milijardama boja svih naših života.

Stojan STAMENIĆ

Slavni britanski bend Pink Flojd krajem sedamdesetih (FOTO: classicalbumsundays.com)

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *