Film “Atlantik” prikazuje imigraciju iz drugog ugla – O patnji onih koji ostaju

Doba je godine kada se polako podvlači crta i sabiraju svi, pa i filmski računi. Kraj decembra omiljeno je doba godine onima koji vole i da prave i da čitaju top liste kako bi otkrili najubjedljivije naslove koje su možda propustili tokom godine. Takvi filmofili na mnogim ovogodišnjim best of listama svjetskih kritičara neće moći da izbjegnu Netfliksov “Atlantik” („Atlantique“), senegalskog kandidata za Oskara – i dobitnika kanskog Gran prija.

Na početku debitantskog igranog filma Mati Diop, prve tamnopute režiserke čiji je film nagrađen u Kanu a bio je i u igri za Zlatnu palmu, neće vam biti previše jasno zbog čega je “Atlantik” toliko dignut u nebo. No, već poslije prvog od nekoliko žanrovskih prelaza samouvjerena debitantkinja imaće vašu pažnju.

Bliski stranci

Neobična priča u koprodukciji Francuske, Senegala i Belgije počinje u predgrađu Dakara, kraj obale Atlantskog okeana, na građevinskoj konstrukciji. Vidimo brojne radnike pored futurističkog tornja. Bijesni su i očajni. Nijesu dobili plate tri mjeseca. Među njima je Sulejman (Ibraim Traore), mladić zaljubljen u zanosnu Adu (Mame Bineta Sane).

Odlučan da voljenoj pruži ljepšu budućnost, Sulejman se priključuje ostalim radnicima koji odlaze trbuhom za kruhom preko okeana. Ada je odlučna da ga čeka, ali njeni otac i majka imaju drugi plan. Žele da je udaju za besramno bogatog Omara (Babakar Sila) i riješe je bijede jednom zauvijek…

O ljudima poput Ade i Sulejmana slušamo mnogo i često. No, medijski izvještaji često ih svode samo na brojke. Previše su nam daleki i strani. Dehumanizovani su. Ne vidimo njihova lica i ne osjećamo njihovu patnju.

“Atlantikovi” ljudi su – ljudi. Stranci nam postaju bliski. Vidimo ih i osjećamo sve kroz što prolaze. I to ne onih koji odlaze, kao u većini filmova čiji se autori bave imigracijom. “Atlantik” je poseban po tome što ukazuje na patnju onih koji ostaju. I čekajući voljene da se vrate postaju imigranti u sopstvenoj koži.

Razigrani žanrovi

“Atlantik” nije direktan film, niti je samo još jedna priča o imigraciji. Mati Diop pobrinula se da ga oneobiči trudnim simbolima od kojih je, logično, najsnažniji okean po kojem i nosi ime.

Osim vode, poetski naglašene u brojnim kadrovima, koja predstavlja i grobnicu i kolijevku života, i nadu u bolje sjutra i smrtni ropac, i kapricioznost i nježnost prirode – tu su i brojne sitnice koje na ovaj ili onaj način potcrtavaju karaktere protagonista i cjelokupnu atmosferu.

Dobar primjer je bijela soba sa ekstravagantnim bračnim krevetom u koji Omar želi da položi Adu. Sterilnost i skupoća namještaja upućuju na lažnost budućeg braka. I prazninu koju Ada osjeća zbog primoranosti da se preda nekome koga ne voli.

Nakon što taj sterilni krevet misteriozno izgori, socijalna drama miješa se sa policijskim proceduralcem. Kroz istragu detektiva Ise (Amadu Embu) prepliće se još snažnih motiva u vezi sa bračnim i drugim „običajima“ Senegala. Ljekarska provjera nevinosti samo je jedan od njih.

Režija za poštovanje

Osim teške socijalne drame koja počiva na svedenoj, “vizuelnoj” glumi i hipnotišućim, ekspresivnim licima aktera; eseja o (ne)salomivim društvenim konvencijama i šekspirijanske romanse – do kraja (ili do dna?) “Atlantika” dobićemo i osvetnički triler sa neočekivanim natprirodnim elementima.

Kao da Mati Diop nije imala dovoljno žanrovskih loptica za žonglersku tačku… U priču je uključila i magični realizam i pretvorila “Atlantik” i u mistični film o duhovima.

Nedugo nakon ovog neočekivanog obrta i spoznanja da velika neobičnost leži zatrpana ispod silnih slojeva socijalne drame, vjerovatno nećete znati što da mislite o Mati Diop. No, tek nakon što hiperrealistična drama dobije vudu elemente počećete istinski da je poštujete.

Iako vas Mati Diop ponekad nagazi dok plešete po zgarištu Sulejmanove i Adine ljubavi, morate da se divite njenoj hrabrosti. Ni mnogo iskusnije i sigurnije režiserske ruke ne bi mogle da se izbore sa ovako zahtjevnom i komplikovanom žanrovskom tačkom. Biće zanimljivo vidjeti njene naredne radove. U prilog tome govori i podatak se ovaj film plasirao na širu listu nominacija za Oskara i proglašen za najbolji debi godine prema anketi IndieWire. Sudeći prema ovom, njoj pripada vrijeme koje dolazi.

Ocjena: 7/10

Foto: dailymotion.com

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *