Jukio Mišima – ”Put samuraja je smrt”

Yukio Mishima (三島 由紀夫 Mishima Yukio?) pseudonim koji je koristio Kimitake Hiraoka (平岡 公威 Hiraoka Kimitake?, 14.01. 192525.11. 1970), japanski pisac i dramatičar.

Rano djetinjstvo

Mišima je rođen u Jocuji (današnji Šindžuku) oblasti Tokio. Njegov otac (Azusa Hiraoka), bio je zvaničnik vlade; a njegova majka Šizue, kćerka direktora škole u Tokiju. Imao je mlađu sestru Micuko, koja umire od tifusa i mlađeg brata Čijukija. Najveći uticaj u djetinjstvu na njega ostvaruje baka Nacu, kod koje provodi nekoliko godina razdvojen od svoje porodice. Nacu je bila nelegitimna kćerka Macudajira Joritaka-e, daimjo-a Šišido-a (provincije Hitači), i odgajana je na posjedu princa Macudajra Joritake-a. Ona zadržava znatan dio aristokratskog nasljeđa, čak i nakon braka sa Jotaro Hiraokom (djed Jukio Mišime); birokratom koji je stvorio veliko bogatstvo tokom novog kolonijalizma, i koji je pretendovao na mjesto gradonačelnika-generala Karafuto-a. Mišimina baka je takođe bila sklona nasilju i morbidnim izlivima, koji su zabilježeni u nekim njegovim djelima. Po nekim biografima, upravo je Nacu bila ta osoba koja je razvila fascinaciju fenomenom smrti kod Mišime. Ona mu je zabranjivala da izlazi napolje, druži se sa svojim vršnjacima i bavi sportom, ograničavajući ga na samovanje kod kuće ili na društvo ženskih rođaka.

Mišima se vraća svojoj užoj porodici tek sa dvanaest godina. Njegov otac, disciplinovan u vojničkom duhu, primjenjivao je surove taktike podučavanja mladog Mišime.

Obrazovanje i radovi

Sa šest godina, Mišima se upisuje u elitnu osnovnu školu Gakušuin (学習院). Već u dvanaestoj godini počinje da piše, najčešće priče. Bio je očaran djelima Oskara Vajlda, Rajner Marija Rilke-a i velikim brojem japanskih klasičnih pisaca. Nakon šest godina pohađanja škole, postaje najmlađi član književne redakcije. Privučen djelima Mičizo Tačihare (立原道造), dodatno se interesuje za klasičnu formu vaka pjesama. To će uticati da njegova prva djela budu vezana za poeziju, da bi se kasnije okrenuo prozi.

Mišima biva pozvan od strane svoje škole, Gakušuin (学習院), da napiše kratku proznu priču za njihov književni magazin. On im ispostavlja Hanazakari no mori (Šuma u cvatu – 花ざかりの森), priču u kojoj narator opisuje svoje osjećanje prisutnosti predaka u njemu. Mišimini učitelji bivaju toliko impresionirani ovim radom da ga preporučuju jednom prestižnom književnom časopisu Bungej Bunka (Književna kultura – 文芸文化). Priča sadrži dosta metafora i aforizama (koji će kasnije postati dio njegovog karakterističnog literarnog izraza), objavljena je 1944. godine u obliku knjige (ograničen tiraž od 4.000 kopija usled ratnog stanja). Kako ne bi bio istican u društvu svojih školskih prijatelja, učitelji mu pridaju pseudonim Jukio Mišima.

Njegova priča Tabako (Cigareta – 煙草), objavljena 1946. godine, opisuje neke od neprijatnosti šikaniranja i ismijavanja s kojima se suočavao tokom školovanja (kada je rekao članovima školskog ragbi tima da je član književnog društva). Ova trauma mu je pružila osnove za pisanje svoje druge priče Ši o kaku šonen (Dječak koji piše poeziju – 詩を書く少年) iz 1954. godine.

Tokom Drugog svjetskog rata, Mišima dobija regrutno pismo od strane japanske carske vojske. Na ljekarskom pregledu, usled prehlade koja ga je zadesila biva u mogućnosti da izbjegne vojnu obavezu implicirajući stanje tuberkuloze.

Iako mu otac zabranjuje da se dalje bavi pisanjem, on nastavlja da piše priče, u tajnosti i uz podršku svoje majke koja bi uvijek bila prva osoba da pročita njegove radove. Posjećujući nastavu tokom dana i pišući noću, Mišima je diplomirao sa Univerziteta u Tokiju 1947. godine. Nakon toga dobija radnu poziciju zvaničnika u ministarstvu finansija sa odličnim karijernim izgledima.

Međutim, Mišima biva toliko iscrpljen radom da čak i njegov otac prihvata njegovu ostavku sa te pozicije, kako bi se posvetio isključivo pisanju.

Posleratna literatura

 Jukio Mišima (dolje) sa Šintaro Išiharom, 1956.

Mišima je pisao romane, popularne serijske novele, kratke priče, eseje, kao i znamenita djela za kabuki pozorište i modernu no dramu. Takođe tokom 1945. godine započinje kratku priču Misaki nite no monogatari (Priča na rtu – 岬にての物語) i nastavlja da je piše do kraja Drugog svjetskog rata. Već 1946. godine posjećuje poznatog japanskog pisca Jasunori Kavabata-u u Kamakuri, noseći sa sobom radove Čusej (Srednji vek – 中世 ) i Tabako (Cigareta – 煙草) i tražeći njegove savjete. Na Kavabatinu preporuku, 1946. Tabako biva objavljen u novom književnom magazinu Ningen (Čovječanstvo – 人間).

Takođe 1946. godine, Mišima započinje svoj prvi roman Tozoku (Lopovi – 盗賊), priča o dvojici mladih aristokrata odvučenih u samoubistvo. Objavljuje se tokom 1948. godine, čime Mišima ulazi u drugu grupu posleratnih pisaca Japana. Sljedeće djelo koje piše je roman Kamen no kokuhaku (Ispovijest maske – 仮面の告白), polu autobiografsko djelo o mladiću latentno privučenim homoseksualnošću, koji se prikriva iza maske ne bi li bio prihvaćen u društvu. Ovaj roman doživljava veliku popularnost uzdižući Mišimu na nivo slavne ličnosti već sa svojih 24. godine.

Oko 1949. godine Mišima objavljuje niz eseja u Kindaj bungaku na temu Jasunori Kavabate prema kome je osjećao duboko poštovanje. Velika većina njegovih radova se dalje prevodi na engleski i druge evropske jezike, šireći tako njegovu popularnost širom svijeta. Mišima je u tom periodu često putovao, da bi 1952. godine posjetio Grčku koja ga je odmalena fascinirala. Utisci tog putovanja će se pojaviti u romanu Šjosaj (Huk valova – 潮騒), koji je objavljen 1954. godine i vuče korijene iz grčkog mita o Dafnisu i Hloji.

Mišima se često osvrtao na moderna i aktuelna dešavanja, inkorporirajući ih metaforički u svoja djela. Takav primjer je Kinkakudži (Zlatni paviljon – 金閣寺), kao fikcija, bavi se uništenjem poznatog kjotovskog hrama u požaru. Zatim njegov sledeći roman Utage no ato (Posle banketa – 宴のあと), objavljen 1960. godine pomno prati dešavanja koja se tiču Hačiro Arita-e, političara koji se kandiduje za gradonačelnika Tokija (zbog koga Mišima biva osuđen zbog kršenja lične privatnosti). Tokom 1962. godine, piše svoje najavangardnije djelo Ucukuši hoši (Lijepa zvijezda – 美しい星), koje u nekim trenucima prelazi u naučnu fantastiku, a nakon objavljivanja biva prihvaćeno uz podijeljenu kritiku.

Coup d'état i ritualno samoubistvo

Tokom 25. novembra 1970. godine, Mišima zajedno sa četiri člana Tatenokaj, pod izgovorom, posjećuje komandanta kampa Ičigaja (Tokijski generalštab istočne komande, japanskih odbrambenih snaga). Unutar njega, barikadiraju kancelariju i vezuju komandanta za stolicu. Sa pripremljenim manifestom i parolama, Mišima istupa na balkon kako bi se obratio vojnicima koji su se skupili ispod. Njegov govor je trebalo da inspiriše i pokrene coup d'état, vraćajući vlast u ruke cara. Međutim, takav govor je još više iziritirao vojnike koji su počeli da mu se rugaju. Završio je svoj govor nakon isplaniranog vremena, vratio se u kancelariju i izvršio sepuku (tradicionalno samoubistvo). Mjesto ritualnog kajšakunin-a (onoga koji završava ritual, odrubljivanjem glave samoubice) pripalo je Masakacu Moriti; međutim, nakon neuspjelih pokušaja taj čin prepušta Hirojasu Kogi.

Citati

„Shvatio sam da je put samuraja smrt.”

„Hteo sam da oživim samurajski duh, tradicionalni duh časti, jake odgovornosti i smisao časne smrti.”

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *