Yoko Ono – Biografija

Joko Ono (18. februar 1933, Tokio) japanska umjetnica i aktivistkinja. Široj javnosti je poznata kao nekadašnja žena Džona Lenona, kao i po radovima iz oblasti avangardne umjetnosti, konkretno filma i muzike. Postavila je feminizam u fokus svoje umjetnosti. Itekako je poznata po svom doprinosu umjetnosti, miru kao i borbi protiv AIDS-a. Lenon je jednom rekao za nju: “Ona je najpoznatiji nepoznati umjetnik na svijetu.”

Djetinjstvo, mladost i porodica

Joko Ono je rođena 1933. godine u Tokiju. Njen otac, Eisuke Ono, u ranoj mladosti bio je pijanista, a potom bankar. Ime Joko na japanskom znači “dijete okeana“. Dvije nedjelje prije njenog rođenja njen otac biva premješten poslom u Njujork, a potom u Hanoj, a nakon toga se porodica ponovo vraća u Japan. Joko sa porodicom proživljava i bombardovanje Japana, a posle toga slijedi težak period za nju i njenu porodicu. U teškim vremenima, nakon što su na Japan bačene dve atomske bombe, porodica se borila da obezbijedi egzistenciju sa malo hrane. Nakon teških godina, stvari kreću nabolje kada se porodica seli ponovo u Njujork gdje Joko nastavlja sa svojim usavršavanjem u oblasti umjetnosti.

Džon Lenon

Posle usavršavanja Joko prikazuje svoja djela po raznim njujorškim galerijama. Tako se na jednoj izložbi, 1966. godine, upoznaje sa Džonom Lenonom koji je tada bio u braku sa Sintijom Pauel (Cynthia Powell). Po jednoj od mnogih verzija priče, upoznao ih je vlasnik galerije, Džon Danbar (John Dunbar). Ubrzo potom, oni su ostali u kontaktu što se Lenonovoj ženi nikako nije dopadalo. Lenon se u početku pravdao da samo želi da pomogne Joko u svojim nastojanjima da predstavi svoju umjetnost široj javnosti. Tokom 1968. godine, u odsustvu svoje supruge, Lenon je pozvao Joko da bude gost u njegovoj kući. Tokom tog susreta, Joko Ono je ostala u drugom stanju ali je trudnoća rezultirala pobačajem u novembru iste godine, nekoliko mjeseci nakon što je Lenonov razvod od supruge postao pravosnažan.

Tokom posljednje dvije godine koje je proveo u Bitlsima (Beatles), Lenon je zajedno sa Joko Ono otpočeo javne proteste protiv rata u Vijetnamu. Joko Ono se 1969. godine udaje za Džona Lenona na Gibraltaru. Nakon vjenčanja nastavljaju sa zajedničkim javnim nastupima, najčešće u vidu performansa, koji su usmjereni ka uspostavljanju trajnog mira među ljudima. Ovaj period, Lenon je ovekovječio u pjesmi “Balada o Džonu i Joko” (“Balad of John and Joko”). Joko se pojavljivala sa Džonom Lenonom i na koncertima. Na poziv Frenka Zape da svira sa njim, Lenon se pojavio sa Joko Ono. Zajednička angažovanja na nekim pjesmama objavljena su kao radovi benda “Plastic Ono Band”.

Džon Lenon je 1980. godine ubijen u haustoru zgrade u kojoj je živio. Ubistvo je počinio Mark Dejvid Čepmen (“Mark David Chapman”), pucao je u Lenona pištoljem iz neposredne blizine, koji je preminuo na putu za bolnicu. Ovaj događaj je potresao cijeli svijet, naročito obožavaoce Bitlsa. Ništa manje stresan nije bio ni za Joko Ono koja je bila svjedok ubistva.

Umjetnost i aktivizam

Bez obzira na bogatu umjetničku karijeru u različitim oblastima, od eksperimentalne i popularne muzike, preko vizuelnih umjetnosti i filma, pa do socijalnog aktivizma, Joko Ono je ostala u sjenci čovjeka koji je svojevremeno bio najpopularnija ličnost na planeti.

Neki je pamte kao osobu koja je izvela “Komad sa sječenjem”, u kome je izložila svoje nepomično sjedeće tijelo obučeno u konvencionalnu odjeću, koju je publika bila pozvana da isiječe makazama koje su ležale ispred nje. To izvođenje nečega što će se kasnije nazvati performansom, desilo se u Kjotu, jula 1964. godine i Tokiju, avgusta iste godine da bi kasnije bilo ponovljeno u Parizu 2003. godine.

Neki drugi je pamte po eksperimentalnim filmovima koje je ujedno i režirala, pisala za njih muziku, montirala, a nekada i igrala u njima, kao “Broj 4” (ili, popularnije: “Dupeta”) iz 1966. godine, u kome se stalno samo smjenjuju gole zadnjice, veoma individualizovane izgledom i kretanjima;

ili “Muva” iz 1970. koja u krupnom planu prati muvu koja se kreće po golom ženskom tijelu;

ili “Sloboda”, iz iste godine, koja u jednominutnom kadru prati kretanje ženske osobe koja otkopčava brusthalter. Dio publike se vezuje za projekte iz oblasti popularne muzike sa Plastik Ono Bendom, dok je pravi korijen njene umjetničke karijere, u stvari, bio vezan za novu eksperimentalnu muziku.

Kompozitori sa kojima je sarađivala i od kojih je učila bili su Henri Kauel, Stefan Volpe, i Edgar Vareze (kod koga je studirao i Frenk Zapa), da bi preko Volpea upoznala i Džona Kejdža čija podrška ju je uvjerila da put kojim je već intuitivno krenula stvarno vodi ka nekoj novoj umjetnosti.

Na izložbi u AG Galeriji u Njujorku 1961. godine izložila je “Slike sa instrukcijama”, a na izložbi u Indika Galeriji u Londonu 1966. godine “Nezavršene slike“. U više navrata je proglašavala neko drvo “drvom želja” i pozivala publiku da svoje želje, na nekom papiru ispisane, kači na njega. Joko Ono se uključila i u debatu koja se odnosi na američki zakon koji se odnosi na kontrolu oružja. Ona je na svom profilu na društvenoj mreži “Tviter” (“Twiterr”) postavila fotografiju krvavih naočara pokojnog supruga, Džona Lenona, na 44. godišnjicu njihovog braka. Sliku je ispratila izjava: “Više od 1.057.000 ljudi je ubijeno iz vatrenog oružja u SAD od kako je ubijen Džon Lenon, 8. decembra 1980.”

Kritike

Mnogi i danas smatraju da je Joko Ono neprosredni krivac za raspad “Bitlsa“. Naime, od početka svoje veze sa Lenonom, neprestano je bila sa njim. Prisustvovala je gotovo svim probama grupe, na snimanjima pjesama u studiju, čak bi i ponekad pjevala na nekoj od proba. Njeno prisustvo kod ostalih članova benda izazvalo je netrpeljivost prema njoj jer je bilo očigledna umanjena kreativnost kod Lenona koji je sve manje vremena provodio sa ostalim članovima grupe.

Cjelokupna situacija kulminira raspadom “Bitlsa” 1970. godine, što navlači još veći gnjev prema Joko Ono kod poklonika grupe. Kritičari i šira javnost su bili gotovo jednoglasni u ocjeni da je ona iskoristila tadašnju ogromnu popularnost Džona Lenona kako bi skrenula pažnju na sebe i svoj rad, ne marivši za raspad grupe.

Tek nakon decenija ćutanja o uzrocima raspada “Bitlsa”, na ovu temu je progovorio Pol Makartni, u intervjuu koji je dao poznatom britanskom voditelju Dejvidu Frostu, a čije djelove je prenio “Gardijan” (“Guardian”), rekavši kako Joko Ono nije kriva za raspad grupe, već su uzroci bili sasvim drugačiji. On je naveo da je grupa već bila pred raspadom jer je Lenon već odlučio da ode iz grupe. Makartni je takođe rekao da je Joko Ono usmjerila Lenona ka avangardi bez čega on ne bi napisao pjesme poput “Imagine”.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *